Analistët Dibran Hoxha dhe Albatros Rexhaj kanë zhvilluar një debat të martën mbrëma në emisionin “Pressing” të T7, duke u ndalur te verdikti dënues i Gjykatës së Hagës ndaj ish-krerëve të UÇK-së. Debati u përqendrua te mënyra se si po trajtohet e kaluara dhe çfarë ndikimi kanë vendimet gjyqësore tek narrativat dhe proceset shoqërore pas luftës.
Gjatë diskutimit, Dibran Hoxha u shpreh në lidhje me mënyrën se si aktgjykimi i Hagës e sheh qëllimin e atyre që dalin si të akuzuar. Ai tha se në aktgjykim “me lidhë” del një logjikë ku, sipas tij, qëllimi i tyre ka qenë shpallja e pavarësisë. Nga ky këndvështrim, Hoxha e futi menjëherë në bisedë një pyetje më të gjerë, që lidhet me fatin e historisë dhe me mënyrën si mbyllen plagët në shoqëri.
Në një moment të debatit, Hoxha e pyeti drejtpërdrejt Rexhajn me një formulim që u bë qendror në bisedë: “Me e kriminalizu krejt historinë tonë? – Meqë pla’gët janë të hapura, qysh mbyllen?”. Kjo ishte pjesa ku analisti lidhi verdiktin dhe qasjen e gjykimit me efektin e mundshëm që mund të ketë tek perceptimi publik për të shkuarën, sidomos te ata që ende ndihen të prekur.
Albatros Rexhaj i ktheu përgjigjen Hoxhës me një qëndrim tjetër. Ai tha se “me kohë kam folë që qikjo ka me ndodhë…”, duke nënkuptuar se, sipas tij, rrjedha e ngjarjeve nuk ishte e papritur. Rexhaj e zhvendosi vëmendjen te zgjedhjet që njerëzit kanë pasur, duke e paraqitur debatin si diçka ku qytetarët dhe shoqëria kanë pasur mundësi për të vendosur për qëndrimet e tyre.
Në vijim të bisedës, Rexhaj u shpreh: “Njerëzit kanë pas mundësi me zgjedhë mes vete…”. Ky formulim u shoqërua nga ideja se shoqëria nuk ka qenë e mbyllur në një kah të vetëm dhe se qëndrimet janë formuar edhe përmes mundësive që kanë pasur individët. Debati mes dy analistëve, i zhvilluar brenda kontekstit të verdiktit dënues, u shndërrua në një diskutim mbi interpretimet dhe pasojat që ato sjellin.
Ndërkohë, në diskutim u rikthye edhe korniza kryesore e rastit: verdikti dënues i Hagës ndaj ish-krerëve të UÇK-së. Kjo bëri që biseda të mbetej në linjën e përjetimeve të brendshme shoqërore, por edhe në reflektimin mbi mënyrën se si institucionet gjyqësore i përshkruajnë ngjarjet historike. Analisti Hoxha e shtroi çështjen si një dilemë për mbylljen e kapitujve të vështirë, ndërsa Rexhaj e trajtoi si një situatë që lidhet me pritjet dhe me zgjedhjet që janë bërë.
Verdikti në Hagë ngre pyetjen: a mbyllen plagët?
Gjatë emisionit “Pressing” në T7, debati u shfaq si përballje mes dy këndvështrimeve: Hoxha e vuri në qendër shqetësimin se si po interpretohet historia dhe rreziku i kriminalizimit të saj “krejt”, ndërsa Rexhaj argumentoi se për zhvillimet e pritshme ka folur më herët dhe se njerëzit kanë pasur mundësi për të zgjedhur. Përplasja mes “qysh mbyllen” dhe “me kohë kam folë” e bëri bisedën tërheqëse për publikun, duke e kthyer verdiktin në temë që lidhet me pajtimin dhe me mënyrën si shoqëria përpunon të kaluarën.
Debati, i zhvilluar në një moment kur po flitet për pasojat e vendimit gjyqësor, i vendosi analistët përballë pyetjeve më të gjera: a ndihmojnë vendimet në stabilizimin e narrativës historike, apo i hapin edhe më shumë plagët? Teksa Hoxha kërkoi një përgjigje ndaj dyshimit se historia po trajtohet si çështje kriminale për “krejt” periudhën, Rexhaj u fokusua tek elementët e parashikimit dhe tek roli i zgjedhjeve individuale. Në këtë mënyrë, emisioni i T7 shërbeu si hapësirë për diskutim publik mbi një temë me ndjeshmëri të lartë dhe me peshë të madhe për shoqërinë.
Botuar fillimisht në Gazeta Express
