Christian Schmidt jep dorëheqje nga posti në Bosnje

Përfaqësuesi i lartë ndërkombëtar në Bosnje dhe Hercegovinë, Christian Schmidt, ka marrë vendim personal për t’i dhënë fund shërbimit të tij në këtë vend. Zyra e Përfaqësuesit të Lartë në Bosnje dhe Hercegovinë, e njohur si OHR, e bëri të ditur vendimin më 11 maj, duke konfirmuar se Schmidt ka nisur hapat institucionalë për largimin nga posti. Ai ka njoftuar Bordin Drejtues të Këshillit për Zbatimin e Paqes, PIC, për vendimin e tij dhe ka kërkuar që të hapet procesi për emërimin e pasardhësit. Ky zhvillim shënon një moment të rëndësishëm për misionin ndërkombëtar që mbikëqyr zbatimin civil të paqes në Bosnje dhe Hercegovinë.

Schmidt ka theksuar se do të vazhdojë ta ushtrojë detyrën e përfaqësuesit të lartë gjatë gjithë periudhës së zgjedhjes së pasardhësit. Ai ka nënvizuar se “komuniteti i bashkuar ndërkombëtar mbetet i pazëvendësueshëm për stabilitetin e Bosnje dhe Hercegovinës dhe për përparimin e saj drejt aspiratave euroatlantike”. Në këtë mënyrë, mandati i tij nuk ndërpritet menjëherë, por vazhdon deri në përfundimin e procedurave për emërimin e figurës së re që do të marrë drejtimin e OHR-së. Roli i përfaqësuesit të lartë lidhet drejtpërdrejt me funksionimin e institucioneve shtetërore në përputhje me Marrëveshjen e Dejtonit për Paqe.

Në mesazhin e tij, Schmidt u ka bërë thirrje qytetarëve dhe liderëve politikë nga të dyja entitetet, si dhe nga të gjitha nivelet e pushtetit në Bosnje dhe Hercegovinë, që t’i shtojnë përpjekjet për reforma. Ai ka kërkuar që puna të vazhdojë bashkë me pasardhësin e tij, me synim zbatimin e reformave dhe arritjen e përparimit kyç në rrugën drejt integrimeve euroatlantike. Përfaqësuesi i lartë ndërkombëtar ka detyrë të mbikëqyrë zbatimin e Marrëveshjes së Dejtonit dhe të sigurojë që institucionet e vendit të funksionojnë në kuadër të saj. Ky mandat e vendos OHR-në në qendër të arkitekturës politike të pasluftës në Bosnje dhe Hercegovinë.

Qeveria federale e Gjermanisë e konfirmoi në mes të janarit 2021 kandidaturën zyrtare të Christian Schmidtit për pozitën e përfaqësuesit të lartë në Bosnje dhe Hercegovinë. Ai pasoi në këtë detyrë diplomatin austriak Valentin Inzko, i cili ishte emëruar në krye të Zyrës së Përfaqësuesit të Lartë në vitin 2009. Schmidt është politikan i Unionit Kristian-Social, CSU, dhe ish-ministër i Bujqësisë i Gjermanisë. Ai ka shërbyer edhe si deputet në Parlamentin federal gjerman, ku është marrë veçanërisht me çështje të politikës së jashtme. Përvoja e tij politike dhe qeveritare ishte pjesë e profilit me të cilin ai mori këtë mandat ndërkombëtar.

Roli i përfaqësuesit të lartë në Bosnje dhe Hercegovinë

Funksioni i përfaqësuesit të lartë, me status misioni diplomatik në Bosnje dhe Hercegovinë, është krijuar në përputhje me Marrëveshjen e Përgjithshme Kornizë për Paqe në Bosnje dhe Hercegovinë, e njohur si Marrëveshja e Dejtonit. Marrëveshja u arrit më 21 nëntor 1995 në bazën ushtarake në Dejton të Shteteve të Bashkuara dhe u nënshkrua më 14 dhjetor 1995 në Paris. Aneksi 10 i saj përcakton detyrën e mbikëqyrjes së zbatimit të marrëveshjes. OHR ka kompetenca për "interpretimin përfundimtar" të marrëveshjes që lidhet me zbatimin civil të paqes, duke i dhënë kësaj zyre një rol të veçantë në mbikëqyrjen e stabilitetit institucional të vendit.

Të gjithë përfaqësuesit e lartë që kanë shërbyer deri tani në Bosnje dhe Hercegovinë kanë qenë diplomatë evropianë, ndërsa të 12 zëvendësit e parë kanë qenë diplomatë amerikanë. Financimi i OHR-së sigurohet nga Këshilli për Zbatimin e Paqes. Pjesën më të madhe të mjeteve e ndan Bashkimi Evropian, me mbi 50 për qind, ndërsa kontribute japin edhe Shtetet e Bashkuara, Japonia, Kanadaja, Organizata e Konferencës Islamike, Rusia dhe vende të tjera. Në bazë të konstatimeve të Konferencës për Zbatimin e Paqes, e mbajtur në Bon më 9-10 dhjetor 1997, OHR mori kompetenca të veçanta. Këto kompetenca lejojnë vendosjen dhe ndryshimin e ligjeve, ndryshimin e Kushtetutës në Bosnje dhe Hercegovinë, si dhe shkarkimin e zyrtarëve të zgjedhur ose të emëruar, përfshirë zyrtarë politikë dhe të tjerë.

Konferenca e Londrës krijoi edhe Bordin Drejtues të Këshillit për Zbatimin e Paqes, i cili funksionon nën drejtimin e përfaqësuesit të lartë. Kreu i OHR-së nuk mund të marrë vendime pa pajtimin e vendeve anëtare të këtij bordi. Në përbërje të tij janë Shtetet e Bashkuara, Rusia, Mbretëria e Bashkuar, Gjermania, Franca, Italia, Kanadaja, Japonia, Bashkimi Evropian, si dhe Organizata e Bashkëpunimit Islamik, e cila në PIC përfaqësohet nga Turqia. Bordi Drejtues i jep përfaqësuesit të lartë "udhëzime politike" dhe mblidhet dy herë në vit në nivel të drejtorëve politikë. Pas këtyre takimeve publikohet një deklaratë e përbashkët, që reflekton qëndrimet e vendeve anëtare për zhvillimet në Bosnje dhe Hercegovinë.

Përfaqësuesi i ri i lartë emërohet nga Bordi Drejtues i Këshillit për Zbatimin e Paqes, ndërsa më pas konfirmohet edhe nga Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara. Përveç Christian Schmidtit, këtë post e kanë mbajtur më herët suedezi Carl Bildt, spanjolli Carlos Westendorp, austriakët Wolfgang Petritsch dhe Valentin Inzko, britaniku Paddy Ashdown, gjermani Christian Schwarz-Schilling, si dhe sllovaku Miroslav Lajçak. Me vendimin e Schmidtit për t’u larguar, vëmendja kalon te procedura për emërimin e pasardhësit dhe te vazhdimësia e mandatit ndërkombëtar që lidhet me zbatimin e Marrëveshjes së Dejtonit, funksionimin e institucioneve dhe rrugën euroatlantike të Bosnje dhe Hercegovinës.

Botuar fillimisht në Bota Sot