Zgjedhjet e mesmandatit në Shtetet e Bashkuara zakonisht shërbejnë si një “referendum” për presidentin dhe partinë e tij. Në këtë rast, në qendër të vëmendjes është presidenti amerikan Donald Trumpi, i cili ka hyrë në vitin e dytë të mandatit të tij të dytë, ndërsa pakënaqësia ndaj qeverisjes së tij po rritet.
Në këto zgjedhje janë në garë të gjitha ulëset në Dhomën e Përfaqësuesve dhe rreth një e treta e ulëseve në Senat. Për pasojë, rezultati nuk mund të lexohet thjesht si një votë për kandidatë individualë, por si një sinjal që mund të ndikojë shumë më gjerë në mënyrën se si qeveria federale do të funksionojë pas zgjedhjeve.
Mandati i Trumpit varet nga Kontrolli i Kongresit
Për të kuptuar rëndësinë e këtyre zgjedhjeve, duhet parë roli i Kongresit në miratimin e ligjeve. Thuajse të gjitha ligjet federale në SHBA duhet të miratohen nga të dyja dhomat e Kongresit: Dhoma e Përfaqësuesve dhe Senati. Kjo do të thotë se presidenti mund ta zbatojë agjendën e tij në shkallën më të plotë vetëm nëse partia e tij arrin të kontrollojë të dyja dhomat.
Aktualisht, republikanët kanë shumicën në të dyja dhomat. Por skenari mund të ndryshojë nëse demokratët arrijnë të marrin kontrollin e njërës ose të dyja dhomave. Në atë rast, ata do të kishin mundësi të pengojnë disa nga iniciativat që lidhen me agjendën e debatueshme të Trumpit. Kjo vlen sidomos për çështje konkrete të përmendura në këtë kontekst, si lehtësimi i rregullave për inteligjencën artificiale dhe sektorin financiar, si dhe financimi i operacioneve ushtarake të administratës dhe zbatimi i politikave kundër emigracionit.
Trumpi gjithsesi mund të vazhdojë të përdorë urdhrat ekzekutivë për disa vendime, por hapësira e tij ligjore dhe politike do të kufizohej nëse Kongresi nuk i rreshtohet. Këto zgjedhje vijnë edhe në një moment të veçantë për presidentin, pasi i afrohet mundësia e fundit për të lënë gjurmë gjatë presidencës, duke qenë se nuk ka të drejtë të kandidojë për një mandat të tretë. Kjo e bën rezultatin e mesmandatit më vendimtar për të ardhmen politike dhe ndikimin institucional.
Një dimension tjetër lidhet me rrezikun e një procesi të tretë për shkarkim (impeachment). Ka pasur votim në Dhomën e Përfaqësuesve për shkarkimin e dytë të Trumpit në janar 2021. Nëse demokratët do të fitojnë shumicën e thjeshtë në Dhomën e Përfaqësuesve, ata mund të nisin një proces të tretë impeachment. Megjithatë, largimi i presidentit nga detyra do të kërkonte një shumicë prej dy të tretash në Senat, një kusht që konsiderohet pothuajse i pamundur të arrihet.
Efekti i zgjedhjeve të mesmandatit nuk do të ndalet as te mandati aktual. Rezultatet mund të ndikojnë edhe në disponimin e votuesve për zgjedhjet presidenciale të vitit 2028, edhe pse në këtë fazë është e vështirë të parashikohet se si do të përkthehet kjo në preferencat e ardhshme. Në të njëjtën kohë, disa kandidatë të mundshëm mund të përpiqen të pozicionohen që tani, duke u lidhur me rezultatin në terren.
Mes skenarëve politikë që lidhen me emrat, një rezultat i mirë për Trumpin ka gjasa të forcojë kandidaturën e një figure që ndjek linjën e tij politike, si JD Vance, me qëllim për të siguruar nominimin republikan. Në të kundërtën, një performancë e dobët mund t’i hapë rrugë Vance-it, Marco Rubios ose një republikani tjetër që të propozojë një qasje të ndryshme për partinë. Nga ana tjetër, një paraqitje e fortë edhe në kampin demokrat mund të shërbejë si pikënisje për kandidatët e mundshëm demokratë në zgjedhjet presidenciale.
Edhe kontrolli mbi gjykatat është pjesë e kalkulimeve. Nëse republikanët ruajnë shumicën në Senat, administrata Trump mund të vazhdojë të konfirmojë gjyqtarë konservatorë në gjykatat federale të shkallës së parë dhe të apelit. Kjo mund të përfshijë edhe Gjykatën Supreme, në rast se ndonjë gjyqtar ndërron jetë ose jep dorëheqje. Duke qenë se gjyqtarët emërohen për të shërbyer gjatë gjithë jetës, çdo ndryshim në përbërjen e tyre mund të forcojë dhe konsolidojë ndikimin konservator mbi sistemin gjyqësor amerikan.
Botuar fillimisht në Telegrafi
