Drejtori Ekzekutiv i Fondit për të Drejtën Humanitare në Kosovë, Bekim Blakaj, ka folur për zhvillimet rreth gërmimeve në Kalludër të Zubin Potokut dhe për procesin e zbardhjes së fatit të personave të zhdukur gjatë konfliktit të viteve të fundit të shekullit të kaluar. Në qendër të diskutimit, sipas tij, mbetet hapja e arkivave serbe dhe mënyra si kjo mund të përshpejtohet përmes mekanizmave ndërkombëtarë.
Blakaj ka theksuar se puna që zhvillohet në terren, përfshirë gërmimet në zona si Kalludër, lidhet drejtpërdrejt me nevojën për informacion të saktë dhe të verifikueshëm. Kur dokumentet dhe të dhënat nuk bëhen të qasshme, puna e institucioneve në terren bëhet më e vështirë dhe proceset e identifikimit marrin më shumë kohë. Ai ka ngritur kështu çështjen e arkivave si një element kyç për të shkuar më shpejt drejt zbulimit të fatit të familjarëve që presin prej vitesh përgjigje.
Sipas Bekim Blakaj, hapja e arkivave serbe nuk mund të mbetet thjesht në vullnetin e njëanshëm të palës që i mban ato. Ai ka vënë fokusin te roli që mund të luajë Bashkimi Evropian, duke kërkuar presion ndaj Beogradit në mënyrë që informacionet të bëhen të disponueshme. Këtë ai e ka paraqitur si kusht të rëndësishëm për të avancuar më tej proceset e zbardhjes së fatit të personave të pagjetur, si dhe për të mbyllur boshllëqet që lidhen me të dhënat historike dhe dëshmitë.
Presioni i BE-së, hapi vendimtar për hapjen e arkivave
Gjatë bisedës, Blakaj ka lidhur drejtpërdrejt punën e organizatës që drejton me nevojën për transparencë institucionale. Fondi për të Drejtën Humanitare në Kosovë, përmes aktiviteteve të tij, ka vijuar të merret me çështje që prekin drejtpërdrejt familjet e të zhdukurve, duke përfshirë gërmimet dhe proceset e identifikimit të mbetjeve mortore. Në këtë kontekst, ai ka theksuar se pa qasje në dokumentacionin përkatës, edhe rezultatet që arrihen në terren mund të mos jenë të mjaftueshme për të ndriçuar plotësisht të gjitha rastet.
Blakaj ka folur edhe për faktin se proceset për zbardhjen e fatit të personave të zhdukur kërkojnë koordinim dhe qasje sistematike. Hapja e arkivave, sipas tij, do të ndihmonte në saktësimin e informacioneve, në orientimin e kërkimeve dhe në reduktimin e hamendësimeve që shpesh shoqërojnë çështje të tilla. Në këtë mënyrë, familjet do të kishin mundësi të merrnin përgjigje më të qarta, ndërsa institucionet do të punonin me të dhëna që mund të verifikohen.
Qëndrimi i tij për presionin e BE-së ndaj Beogradit lidhet me nevojën për veprime konkrete në nivel ndërkombëtar. Ai argumenton se vetëm me hapa të përcaktuara politike e diplomatike mund të krijohen kushtet që arkivat të hapen dhe që informacionet të shkojnë te ata që punojnë për drejtësi dhe të vërtetën. Për Blakajn, kjo është pjesë e një procesi më të gjerë, ku të drejtat e familjarëve dhe e drejta për t’u informuar nuk duhet të varen nga zvarritje të mundshme.
Në fund të diskutimit, Bekim Blakaj e ka ruajtur fokusin tek detyra që qëndron para institucioneve dhe partnerëve ndërkombëtarë: hapja e arkivave serbe si parakusht për të përshpejtuar zbardhjen e fatit të personave të zhdukur. Ai ka theksuar se rritja e efikasitetit të punës në terren dhe përmirësimi i rezultateve lidhen drejtpërdrejt me informimin e plotë. Ndërsa gërmimet në Kalludër të Zubin Potokut vazhdojnë, presioni diplomatik për transparencë bëhet, sipas tij, rruga që mund ta shkurtojë kohën e pritjes së familjarëve dhe të sjellë përgjigje më të shpejta e më të sakta.
Botuar fillimisht në Albeu
