Sektori energjetik nuk ka të bëjë vetëm me çështje ekonomike dhe me planifikimin e rritjes, por lidhet edhe me sigurinë kombëtare. Këtë e ka theksuar në një tryezë diskutimi me temë “Gazi si burim i energjisë: Gjendja aktuale dhe perspektiva” se për investitorët furnizimi i qëndrueshëm, i sigurt dhe i përballueshëm me energji ka rëndësi të njëjtë me stabilitetin makroekonomik.
Në të njëjtën tryezë, përfaqësues të industrisë kanë vënë në pah se bizneset po përballen me pengesa konkrete, të cilat ndikojnë drejtpërdrejt në prodhim dhe në aftësinë për të dalë në treg. Kryetari i Shoqatës së Prodhuesve në Kosovë, Kushtrim Ajvazi, tha se luhatja e çmimit të energjisë elektrike në tregun e hapur dhe taksa e karbonit janë dy faktorë që, sipas tij, u krijojnë vështirësi bizneseve që të prodhojnë dhe të eksportojnë në tregjet rajonale.
Ajvazi theksoi se vitet e fundit janë parë situata ku problem kryesor nuk ka qenë vetëm sa do të paguhet, por fakti që duhet “të ketë energji elektrike”. Ai përshkroi raste kur krizë të energjisë kanë bërë që në disa rajone të ndalet komplet prodhimi i energjisë, madje edhe për ditë të tëra. Sipas tij, ky realitet ndikon drejtpërdrejt në zinxhirin e aktivitetit të prodhuesve dhe rrit pasigurinë e planifikimit për kompanitë.
“Jemi dëshmitarë të asaj që vitet e fundit kemi pasur situata me probleme të theksuara sa i përket furnizimit me energji elektrike. Madje kemi pasur situata të tilla ku kostoja nuk është diskutuar në tavolinat e prodhuesve, se sa do të paguhet, por vetëm që të kemi energji elektrike. Situata të tilla po i hasim edhe tani në rajone të ndryshme, ku një nga krizat e energjisë elektrike ndikon që në një rajon të ndalet komplet prodhimi i energjisë, ndoshta edhe me ditë të tëra. Prandaj është shumë e rëndësishme që ne të kontribuojmë për ta larguar varësinë vetëm nga një burim i energjisë elektrike”, ka thënë Ajvazi.
Rritet nevoja për treg më konkurrues të energjisë
Në diskutim u përfshi edhe Lulzim Rafuna, kryetar i Odës Ekonomike. Ai argumentoi se për të zhvilluar tregun ekonomik nevojitet një treg energjetik më konkurrues. Rafuna tha se bizneset në Republikën e Kosovës po përballen me sfida të shumta: konkurrenca në tregjet ndërkombëtare po bëhet më e fortë, kostot e prodhimit po rriten, ndërsa energjia elektrike mbetet një nga faktorët më të rëndësishëm që përcakton konkurrencën e një kompanie.
Sipas Rafunës, ndërprerjet e energjisë nënkuptojnë humbje të prodhimit, ndërsa rritja e çmimit të energjisë nënkupton rritje të kostos së produktit. Ai theksoi se në fund këto kosto nuk mbeten vetëm brenda kompanive, por bartën nga biznesi te konsumatori dhe, përmes këtij mekanizmi, ndikojnë edhe në ekonominë në tërësi. Rafuna shtoi se, nëse synohet rritje e eksporteve, më shumë industri dhe më shumë vende pune, atëherë duhet të ketë një treg energjetik që krijon më shumë konkurrencë për biznesin.
Tryeza solli në vëmendje edhe mundësinë e gazit amerikan si një alternativë, në kuadër të diskutimeve për burime energjie dhe perspektiva afatshkurtra e afatgjata. Në këtë kontekst, çështjet e furnizimit, stabilitetit dhe kostove u trajtuan si elementë të lidhur jo vetëm me funksionimin e sektorit energjetik, por edhe me ndikimin e drejtpërdrejtë në aktivitetin ekonomik të prodhuesve. Diskutimet u zhvilluan në kuadër të bashkëpunimit mes Oda Ekonomike e Kosovës dhe Instituti për Hulumtime Zhvillimore Riinvest, duke synuar të hedhin dritë mbi rrugë të mundshme për uljen e varësisë nga një burim i vetëm i energjisë elektrike.
Botuar fillimisht në Koha.net
