Deklaratat e ditëve të fundit që flasin për “armatosje të qytetarëve” nuk mund të trajtohen më vetëm si shpërthime emocionale, veçanërisht kur vijnë nga njerëz me rol politik. Kur deputetë dhe figura të tjera paralajmërojnë se “kallet Kosova e krejt shqiptaria”, publiku ka të drejtë të pyesë një gjë: kundër kujt synohen këto armë dhe çfarë ndryshimi real pritet të sjellin ato?
Deputeti i PDK-së, Mërgim Lushtaku, ka kërkuar që Kuvendi, në rast se ish-krerët e UÇK-së dënohen nga Gjykata në Hagë, të lejojë armatosjen e çdo qytetari. Para tij, Nasim Haradinaj ka përdorur një gjuhë edhe më të ashpër, duke paralajmëruar “kalljen” e Kosovës dhe të gjithë shqiptarisë. Në të dyja rastet, mesazhi përmban një kërcënim të drejtpërdrejtë për përshkallëzim, por pa sqaruar objektivin dhe mekanizmat.
Për ta kuptuar realisht peshën e këtij propozimi, duhet kujtuar se vendimin e merr një trup gjykues në Hagë, dhe jo Serbia, Qeveria e Kosovës apo vetë qytetarët. Në këtë kontekst, shtrohet pyetja: përse një aktgjykim gjyqësor do të duhej të pasohej me armatosje të popullatës? Nëse logjika e propozuar është mbrojtja, atëherë ajo duhet të shpjegohet me kushte konkrete, jo me thirrje të paqarta.
“Nëse Lushtaku e ka fjalën për mbrojtjen nga Serbia”, thuhet në argumentimin që kërkon sqarim, duhet të tregohet edhe nëse ka informacion për ndonjë kërcënim konkret. Kosova, në këtë linjë, ka institucione të dedikuara për siguri: Policinë, Forcën e Sigurisë dhe partnerët ndërkombëtarë. Mbrojtja e vendit, sipas asaj që nënvizohet, nuk organizohet me thirrje për blerje armësh pa komandë, pa përgjegjësi dhe jashtë institucioneve.
Armët nuk janë metaforë: duhet thënë kundër kujt
Hafir Hoxha ka ngritur pikërisht boshllëkun e kësaj deklarate, duke kërkuar të dihet çfarë arme duhet të blihet, sa municion do të nevojitet, çfarë detyre do të ketë qytetari dhe kush do ta mobilizojë e komandojë atë. Këto pyetje e çojnë diskutimin nga retorika te praktika, duke nxjerrë në pah faktin se Lushtaku nuk ka shpjeguar: kundër kujt kërkohet armatosja e qytetarëve dhe çfarë synohet të arrihet me të. Kur përmendet “zjarr” dhe “kallje”, por nuk emërtohet armiku dhe nuk sqarohet komanda, rreziku është që mesazhi të mbetet vetëm kërcënim.
Problemi identifikohet edhe te mënyra si po lidhen argumentet politike me një skenar sigurie. Flitet për armë, por nuk emërtohet armiku. Flitet për mobilizim, por nuk tregohet komanda. Flitet për zjarr, por vendi që përmendet se “duhet të kallet” është Kosova. Nëse qëllimi do të ishte kundër Serbisë, atëherë duhet të sqarohen edhe çështje të tjera politike që, siç vihet në pah, krijojnë kontradikta në qasjen e disa prej të njëjtëve aktorëve.
Një pjesë e argumentit shkon edhe te marrëdhëniet politike në rajon. Shumë prej atyre që përdorin këtë retorikë e kanë trajtuar Edi Ramën pothuajse si figurë që “zgjidh” politikisht gjërat. Thuhet se vetë Rama, duke iu përgjigjur me ironi kritikave për afërsinë e tij me presidentin serb, ka deklaruar: “Unë jam vëllai i Vuçiqit”. Në këtë mënyrë shtrohet dilema: a pritet që Rama të mbështesë një mobilizim shqiptar për të luftuar dhe për ta “kallur” Serbinë, apo patriotizmi i tyre luftarak përfundon sapo fillon miqësia politike e Ramës me Vuçiqin? Në Kosovë, argumenti thekson, nuk mund të flitet për luftë me Serbinë, ndërsa në Tiranë të adhurohet një politikan shqiptar që ka ndërtuar marrëdhënien më të afërt me presidentin serb.
Po ashtu, nëse armët nuk synohen kundër Serbisë, atëherë lind një tjetër pyetje: kundër kujt brenda Kosovës do të drejtohej kjo thirrje? Kundër institucioneve? Kundër Policisë? Apo kundër qytetarëve që mendojnë ndryshe? Këto dilema lidhen drejtpërdrejt me faktin se kërkesat për “armë” nuk mund të justifikohen si metafora. Kur fjalët për armë vijnë nga një deputet dhe paralajmërimet për zjarr shoqërohen me njerëz me të kaluar ushtarake, institucionet duhet të kërkojnë sqarime të qarta, jo të lejojnë që mesazhet të përhapen si thirrje pa përgjegjësi.
Në fund të këtij arsyetimi, bëhet dallimi mes së drejtës për të protestuar dhe vendimeve që do të cenonin sigurinë. Kundërshtimi i Gjykatës Speciale është i lejueshëm. Protesta paqësore është e drejtë demokratike. Edhe kërkesa për lirimin e ish-krerëve të UÇK-së konsiderohet legjitime. Por fati gjyqësor i asnjë individi nuk mund të vendoset mbi sigurinë dhe ekzistencën e shtetit. Kosovë nuk është pronë e asnjë partie, familjeje politike apo grupi; UÇK-ja luftoi për ta çliruar Kosovën nga Serbia, jo për t’ia dhënë dikujt të drejtën që, dekada më vonë, ta kërcënojë Kosovën me armë dhe zjarr. Prandaj, ai që kërcënon ta “kallë” Kosovën, argumenti e lidh me faktin se nuk po e mbron vendin, por po kërcënon pikërisht atë që pretendon ta ruajë.
Botuar fillimisht në Bota Sot
