Kuvendi i ri i Kosovës ka miratuar të hënën një deklaratë lidhur me aktgjykimin e shkallës së parë të Dhomave të Specializuara në Hagë ndaj ish-drejtuesve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Vendimi i këtij institucioni legjislativ hap një diskutim të ri politik rreth mënyrës se si mund të trajtohet më tej çështja e atyre që u shpallën të dënuar dhe, në mënyrë më specifike, nëse ligji për funksionimin e Dhomave të Specializuara mund të ndryshohet.
Aktgjykimi i shkallës së parë, i nxjerrë nga Dhomat e Specializuara në Hagë, ka sjellë reagime nga figura të ndryshme politike dhe ushtarake, përfshirë edhe ish-komandantë të UÇK-së. Në këtë kontekst, është ngritur pyetja nëse ndryshimi i legjislacionit për Specialen do të ishte i mundur dhe nëse një alternativë e tillë do të sillte edhe një mekanizëm faljeje për personat e dënuar.
Artikulli që qarkullon në media sjell edhe përgjigjen e një ish-eprori të UÇK-së, i cili e trajton çështjen pikërisht në raport me mundësinë e ndryshimit të ligjit dhe me idenë e faljes së atyre që janë dënuar. Sipas narrativës së publikuar, diskutimi nuk është vetëm teknik, por lidhet drejtpërdrejt me fatin e individëve të përfshirë në proceset gjyqësore pranë Dhomave të Specializuara dhe me mënyrën se si shikohet e ardhmja e këtyre procedurave.
A mund të ndryshohet ligji i Speciales dhe të falen të dënuarit?
Me miratimin e deklaratës në Kuvendin e ri të Kosovës të hënën, fokusi i politikës vendore është zhvendosur te interpretimi i mundësive ligjore për të ndërhyrë në kornizën ekzistuese. Ky debat lidhet me pyetjen nëse rregullat aktuale që përcaktojnë funksionimin e Dhomave të Specializuara mund të përshtaten, dhe nëse një ndryshim i tillë do të mund të shndërrohej në një procedurë që do të prekë ata që tashmë kanë marrë aktgjykime.
Në të njëjtën linjë, çështja e faljes është vendosur si një element qendror i diskutimit. Kur flitet për falje, nënkuptohet mundësia që të dënuarit të marrin një vendim që i lehtëson ose i eliminon pasojat e dënimit, pavarësisht se aktgjykimet vijnë nga një juridiksion specifik. Debati rreth kësaj ideje, siç del edhe nga përmbajtja e publikuar, lidhet me atë se çfarë lejon ligji dhe si mund të veprojë shteti përmes institucioneve të tij.
Në këtë situatë, deklarata e Kuvendit të Kosovës është parë si një sinjal i qartë se çështja e Speciales mbetet ende në qendër të vëmendjes së institucioneve vendore. Po ashtu, diskutimet e hapura nga ish-eprorë të UÇK-së e mbajnë gjallë kërkesën për sqarime rreth hapave konkretë që mund të ndërmerren. Në planin mediatik, kjo është shoqëruar edhe me formulimin e pyetjes kryesore: a mundet që ligji të ndryshohet dhe, si rezultat, të hapet rruga për faljen e atyre që janë dënuar.
Pavarësisht se aktgjykimi i shkallës së parë është një moment i rëndësishëm ligjor, diskutimi politik vazhdon të përqendrohet te mundësitë për rishikim të kornizës ligjore dhe te trajtimi i mëtejshëm i personave të përfshirë në këto procese. Në fokus mbeten vendimet institucionale dhe çdo hap që lidhet me legjislacionin për Dhomat e Specializuara, duke nisur nga qasja e Kuvendit të Kosovës, i cili të hënën miratoi deklaratën lidhur me këtë aktgjykim.
Botuar fillimisht në Albeu
