Papa Leoni XIV ka prezantuar enciklikën e tij të parë, Magnifica Humanitas, duke e vendosur në qendër një temë që tashmë po e ndryshon shoqërinë: inteligjencën artificiale (IA). Në tekstin e tij, ai përpiqet të japë një kuadër ku teknologjia të mos shihet vetëm si përparim ekonomik apo teknik, por si diçka që duhet të orientohen drejt përmirësimit të jetës njerëzore dhe të ndikimit të saj më të gjerë në komunitet. Këtë qasje, enciklika e paraqet si një thirrje për reflektim dhe për veprime konkrete.
Në enciklikë theksohet se vizioni për teknologjinë është i lidhur me “lulëzimin njerëzor”. Por aty sugjerohet edhe nevoja që ky vizion të zgjerohet më tej, duke përfshirë interesat e çdo qenieje të ndjeshme. Kjo përfshin jo vetëm njerëzit, por edhe qenie jo-njerëzore, biologjike dhe, në mënyrë hipotetike, edhe entitete artificiale që mund të konsiderohen të ndjeshme. Ideja është që debati rreth IA-së të mos kufizohet te përfitimet për një grup të caktuar, por të marrë parasysh ndikimin real që sistemi mund të ketë mbi të tjerët.
IA-ja kërkon rregullim: premtimet e teknologjisë nuk mjaftojnë
Peter Singer vlerëson faktin që Papa Leoni XIV e ka bërë IA-në temë qendrore të enciklikës së parë. Sipas këtij vlerësimi, bota është e papërgatitur në mënyrë alarmante për transformimin social dhe ekonomik që po sjell IA-ja. Thirrja e Leonit për më shumë reflektim dhe për veprim, si nga politikëbërësit ashtu edhe nga publiku, konsiderohet thelbësore—qoftë në qarqe fetare, qoftë në ato laike—dhe kudo.
Enciklika, ndërkohë, përfshin një paralelizëm që e shpjegon pse përballja me IA-në duhet marrë seriozisht: Papa argumenton se ndryshimet e lidhura me IA-në janë të krahasueshme në përmasa me revolucionin industrial. Ashtu si me industrializimin, rezultati varet nga mënyra si teknologjia përdoret—dhe jo vetëm nga fakti që ajo ekziston. Në këtë linjë, ai nënvizon se “dora e padukshme” e tregut nuk mund të besohet që ta drejtojë IA-në automatikisht drejt së mirës së përbashkët.
Një tjetër pjesë e rëndësishme e enciklikës lidhet me kufijtë e utopizmit teknologjik. Premtimet që IA-ja do ta çlirojë njerëzimin nga puna e rëndomtë dhe e lodhshme, duke hapur një epokë të kohës së lirë, janë dëgjuar edhe më parë. Singer e vendos këtë në kontekst: mekanizimi, automatizimi dhe interneti kanë sjellë përfitime, por jo gjithmonë në mënyrë të drejtë. Në të shkuarën, sipas argumentit që përcillet, përfitimet kanë shkuar në mënyrë disproporcionale te ata që tashmë kishin pasuri dhe pushtet, ndërsa shumë të tjerë janë përkeqësuar.
Për këtë arsye, enciklika del me një mesazh që i drejtohet qeverive: nëse nuk merren masa të forta, ky skenar mund të përsëritet edhe me IA-në. Thirrja është që rregullimi të vijë sa më shpejt, para se të jetë tepër vonë. Ky qëndrim përforcon idenë se zhvillimi teknologjik nuk është proces neutral: ai shoqërohet me zgjedhje politike, ekonomike dhe etike që përcaktojnë se kush përfiton dhe kush mban kostot.
Data e publikimit të këtij materiali është 5 qershor 2026, ora 10:52. Teksti thekson se gazetaria profesionale duhet të jetë gjithmonë në shërbim të interesit publik, sidomos kur diskutohen ndryshime që mund të ndikojnë në mënyrën si funksionon shoqëria dhe ekonomia. Në këtë kontekst, enciklika shfaqet si një nxitje për një bisedë më të gjerë, urgjente dhe të nevojshme—për të kuptuar jo vetëm çfarë mund të bëjë IA, por edhe çfarë duhet të lejohet të bëjë, në çfarë kushte dhe me çfarë përgjegjësish.
Botuar fillimisht në Koha.net
