Kompania hapësinore SpaceX, në pronësi të miliarderit Elon Musk, ka shënuar një arritje të rëndësishme teknologjike. Në testimin e fundit, pjesa e sipërme e raketës Starship u kthye nga orbita dhe u kap në mënyrë të kontrolluar nga “Mechazilla”, sistemi i njohur i krahëve gjigantë të kullës së lëshimit. Kjo manovër përbën një hap të rëndësishëm në rrugën e SpaceX drejt zhvillimit të një sistemi raketor plotësisht të ripërdorshëm.
Ndryshe nga mënyrat tradicionale të uljes së raketave, SpaceX po përdor një qasje tjetër: “Mechazilla” mban dy krahë të mëdhenj mekanikë, të montuar në kullën e lëshimit, të cilët shërbejnë për të kapur raketën gjatë zbritjes. Qëllimi i këtij procesi është të shmanget nevoja për pajisje të rënda uljeje dhe, njëkohësisht, të mundësohet përgatitja më e shpejtë e raketave për fluturimet e ardhshme. Kjo lidhet drejtpërdrejt me objektivin e SpaceX për të ulur kohën dhe kostot mes misioneve.
Kapja e kontrolluar e Starship afron një sistem të ripërdorshëm
Ngjarja u realizua gjatë fluturimit të 15-të testues të Starship. Misioni u nis më 13 nëntor 2026 nga baza Starbase në Teksas dhe përfshiu 14 rrotullime rreth Tokës. Anija u mbajt në një lartësi prej rreth 265 kilometrash përpara se të rikthehej në atmosferë. Gjatë kësaj faze të misionit, u kryen edhe manovra që shoqërojnë vendosjen në orbitë dhe rihyrjen, duke vlerësuar performancën e sistemeve kryesore të anijes.
SpaceX njoftoi se gjatë fluturimit anija hapësinore vendosi në orbitë 26 satelitë të gjeneratës së re Starlink V3. Përveç këtij aspekti të misionit, kompania theksoi se sistemet kryesore funksionuan sipas pritshmërive. Mes tyre përmendet mburoja termike, element kyç për mbrojtjen gjatë rihyrjes në atmosferë, kur temperaturat dhe ngarkesat aerodinamike rriten ndjeshëm.
Pavarësisht kësaj, misioni nuk u mbyll plotësisht pa probleme. SpaceX kishte planifikuar kapjen e të dy pjesëve të raketës, por përforcuesi i shkallës së parë, Super Heavy, pati vështirësi gjatë kthimit. Në vend që të merrej nga kulla përmes procesit të kapjes, përforcuesi përfundoi duke u shkatërruar mbi Gjirin e Meksikës. Sipas njoftimit të kompanisë, motorët e përforcuesit u fikën më herët sesa ishte parashikuar në plan, çka ndikoi drejtpërdrejt në manovrat e radhës.
Hapi pasues i pritshëm ishte që sistemi i drejtimit të vazhdonte përpjekjen për kapje, por ky proces u anulua. Ndërkohë që kapja e pjesës së sipërme u arrit me sukses, incidenti me Super Heavy tregon se përpara se të arrihet ritëm i qëndrueshëm i ripërdorimit të të dy komponentëve, SpaceX ende po teston dhe përmirëson fazat kritike të kthimit dhe koordinimit të sistemeve të kapjes. Shkaqet e incidentit po hetohen, ndërsa kompania po vazhdon të përpunojë më tej metodologjitë e saj për të realizuar ulje dhe kapje sa më të besueshme.
Ndërkohë, vetë fakti që pjesa e sipërme e Starship u kthye nga orbita dhe u kap në mënyrë të kontrolluar nga “Mechazilla” e vendos misionin në një etapë të re për programin e SpaceX. Ky sukses i pjesshëm i testit të 15-të shërben si tregues i avancimeve në inxhinieri dhe në integrimin e manovrave gjatë zbritjes, duke i shtuar peshë përpjekjeve për një sistem raketor që mund të ripërdoret më shpejt dhe në mënyrë më efikase.
Botuar fillimisht në Telegrafi








