Kosova po hyn sërish në një cikël zgjedhjesh, rizgjedhjesh dhe pazareve politike që, për qytetarin e zakonshëm, po marrin formën e një rrethi vicioz pa fund. Në këtë ritëm, lodhja po rritet si në vend ashtu edhe tek qytetarët që jetojnë jashtë. Për çdo valë fushatash, harxhohen miliona euro për premtime, për sharje televizive dhe për deklarata patriotike që zakonisht zgjasin vetëm deri në mbylljen e kutive të votimit.
Përtej sloganeve, vendi po përballet me një krizë të vazhdueshme të kalkulimeve politike: prapë krizë, prapë llogaritje, prapë zgjedhje. Është krijuar përshtypja e një klase që mbetet vazhdimisht “në të njëjtin vit”, pa dalë realisht përpara. Në vend të zhvillimit, po shfaqet konsum politik; në vend të përgjegjësisë, po dominon arsyetimi. Kjo ka bërë që një pjesë e madhe e qytetarëve të shprehet qartë: faji, sipas perceptimit publik, po mbetet pa “autor” që jep llogari për dështimet që i kushtojnë shtetit kohë, para dhe shpresë.
Sot politika po shfaqet si një profesion veçanërisht fitimprurës për disa njerëz, që nuk kanë ndërtuar më parë një karrierë tjetër. Si të rinj edhe të vjetër janë politizuar deri në palcë, jo sepse kanë një vizion konkret për shtetin, por sepse politika shihet si rruga më e shpejtë drejt një rroge të sigurt, privilegjeve dhe rehatisë. Në këtë logjikë, lind pyetja që përsëritet gjithnjë e më shumë në opinionin publik: a duhet vërtet që çdo qytetar të futet në politikë vetëm për të siguruar ekzistencën?
Ndërkohë, meritokracia duket se po ngulfatet nga militantizmi partiak. Mjafton të veshësh kostumin, të lidhësh kravatën dhe të mësosh disa fjali të bukura përpara kamerave, që pastaj të prezantohesh si i ditur dhe i aftë. Në këtë mënyrë, nuk kërkohet gjithmonë përgatitje profesionale, përvojë apo vizion i bazuar në punë. Mjafton bindja partiake dhe gatishmëria për t’u përshtatur me çdo “petk” politik, sipas interesit personal dhe rrethanave të momentit.
Kur interesat zëvendësojnë idetë, shteti mbetet pa llogari
Në këtë realitet, partitë ndërrohen më lehtë se bindjet. Ideologjia, në perceptimin publik, po humbet peshën e saj, ndërsa në qendër po del vetëm interesi. Për këtë arsye, rikthehen edhe vargjet e figurave që dikur paralajmëronin rrezikun e përdorimit të politikës për përfitime private dhe jo për shërbim ndaj kombit. Në diskursin e sotëm, kritika të ngjashme tingëllojnë më aktuale se kurrë: nga bisedat me mërgimtarë, por edhe nga zëri i brendshëm i qytetarëve, dëgjohet i njëjti zhgënjim—Kosova po “sillet në vend si rrota”, pa e gjetur drejtimin e duhur.
Rezultatet, sipas perceptimit të përhapur, duken të parashikueshme: ndryshojnë emrat, por jo mentaliteti. Humbësi më i madh del të jetë populli dhe, në tërësi, vetë shteti i Kosovës. Madje, krijohet përshtypja se askush nuk dëshiron vërtet ta marrë barrën e qeverisjes, sepse problemet janë të mëdha dhe përgjegjësia e rëndë. Përballë kësaj, është më e lehtë të bësh opozitarin patriotik sesa të japësh rezultate konkrete; më e lehtë të bësh zhurmë sesa të ndërtosh një shtet më të fuqishëm. Për pasojë, profili i kandidatit për deputet shihet si i domosdoshëm të jetë tjetër: i pastër, profesional, me integritet moral dhe i dëshmuar në jetën publike e profesionale. Postet shtetërore, në këtë narrativë, nuk duhet të falen për hatër të lidhjeve partiake, familjare apo klanore.
Institucionet, në vend të funksionit të tyre për shërbim publik, nuk duhet të kthehen në strehë punësimi për militantët. Mirëpo, sot Kosova po shfaq më shumë analiza televizive sesa rezultate konkrete. Çdo ditë prodhohen debate, tensione dhe interpretime politike, ndërsa qytetari përballet me pasiguri, me largim të rinisë dhe me mungesë perspektive. Një mjegull e madhe politike po e mbulon vendin, ndërsa pyetja që bëhet nga qytetarët e ndershëm mbetet e njëjtë: deri kur do të harxhohen miliona për zgjedhje të pafundme, ndërsa shkollat, spitalet dhe ekonomia mbeten peng i pazareve politike? Deri kur mediokriteti do të sundojë mbi profesionalizmin dhe deri kur do të ketë përgjegjësi reale, jo vetëm retorikë?
Në përfundim, kërkesa që përsëritet është e thjeshtë: Kosova nuk ka nevojë për më shumë zhurmë, por për ndërgjegje, përgjegjësi dhe pjekuri politike. Përndryshe, vendi do të vazhdojë të ecë në të njëjtën logjikë, ndërsa koha dhe rinia rrezikojnë të ikin pa kthim. Kur politika bëhet strehë e mediokritetit dhe interesit personal, shteti mbetet i varur nga fjalët boshe, ndërsa qytetarët paguajnë çmimin e heshtjes dhe të mashtrimit. Në një plan më të gjerë, dinamika e krizave politike dhe proceset e shpeshta zgjedhore shihen si indikatorë të brishtësisë institucionale dhe të deficitit të konsolidimit demokratik. Politizimi i skajshëm i administratës dhe nënshtrimi i profesionalizmit ndaj lojaliteteve partiake kanë ndikuar në dobësimin e meritokracisë, në erozionin e besimit qytetar dhe në ngadalësimin e zhvillimit socio-ekonomik. Në këtë situatë, përparimi i kulturës institucionale, forcimi i mekanizmave të llogaridhënies dhe afirmimi i kompetencës profesionale mbeten kushte thelbësore për funksionimin e shtetit dhe konsolidimin e demokracisë në Kosovë.
Botuar fillimisht në Bota Sot
