Zgjedhjet e mesmandatit në Shtetet e Bashkuara kanë ndryshuar ekuilibrin e pushtetit në Uashington. Partia Demokratike ka arritur të marrë kontrollin si të Dhomës së Përfaqësuesve, ashtu edhe të Senatit, duke e zhvendosur ndjeshëm dinamikën politike në kryeqytetin amerikan. Vetëm një ditë pas votimit, vëmendja është përqendruar te një çështje që ka dominuar debatet gjatë muajve të fundit: lufta me Iranin, e cila vijon prej fundit të shkurtit.
Nënpresidenti JD Vance deklaroi të mërkurën se republikanët humbën pikërisht për shkak të luftës. Ai e artikuloi këtë në një postim të gjatë në rrjetin X, ku shkroi se “Arsyeja pse humbëm është lufta”, duke shtuar se edhe shumë votues që në vitin 2024 kishin votuar për Donald Trumpin këtë herë vendosën për demokratët. Ndërkohë, reagimet politike u reflektuan shpejt në skenën mediatike, teksa rezultati i zgjedhjeve po integrohej në analizat për të ardhmen e politikave amerikane.
Presidenti Donald Trump, i pyetur nga gazetarët në Shtëpinë e Bardhë, u shpreh se vlerësimi i Vance-it është “kryesisht i vërtetë”. Megjithatë, ai nuk e ndryshoi qëndrimin e tij lidhur me vendimin për sulmet ndaj Iranit. Trump tha prerë se nuk mund ta lejojë Iranin të ketë armë bërthamore. Ai shtoi se, sipas tij, lufta ia vlente dhe se do ta merrte të njëjtin vendim edhe sot, duke e vendosur argumentin e tij tek siguria dhe domosdoshmëria strategjike.
Sipas projeksioneve të rrjeteve kryesore amerikane, demokratët siguruan të paktën 51 ulëse në Senat, aq sa u nevojiten për shumicë. Ata arritën t’u marrin republikanëve ulëset në Kansas, Iowa, Teksas, Ohio, Maine, Karolinën e Veriut dhe Karolinën e Jugut. Në Maine, demokrati Troy Jackson mposhti senatoren republikane Susan Collins, duke i dhënë fund karrierës së saj afro 30-vjeçare në Senat. Në Teksas fitoi demokrati James Talarico. Për garat në Alaska dhe Misisipi, rezultatet ende nuk ishin përmbyllur deri të mërkurën.
Ndërkohë, situata në Dhomën e Përfaqësuesve tregonte një ndryshim të qartë të peshave politike. Sipas NBC News, demokratët pritet ta nisin vitin me shumicën më të madhe që kanë pasur prej gati dy dekadash. Udhëheqësi i tyre, Hakeem Jeffries, pritet të bëhet afrikano-amerikani i parë në krye të Dhomës. Jeffries ka theksuar se prioriteti kryesor do të jetë kriza e kostos së jetesës, duke lidhur axhendën e tij me shqetësimet që dalin më shpesh në raportet e votuesve.
Kostoja e jetesës përmendet, lufta me Iranin mbetet çështja kryesore
Sipas sondazheve në dalje nga qendrat e votimit, të cituara nga CBS News, 89 për qind e votuesve e konsideronin koston e jetesës faktor të rëndësishëm ose vendimtar. Ndërkohë, miratimi i presidentit Trump kishte rënë në 38 për qind. Analistët e lidhin këtë rezultat me pakënaqësinë ndaj luftës, rritjen e çmimeve të karburantit dhe pasigurinë ekonomike. Në këtë klimë politike, kryetari aktual i Dhomës, republikani Mike Johnson, njoftoi se nuk do të kandidojë për udhëheqës të pakicës, ndërsa Jim Jordan ka shpallur kandidaturën për këtë post.
Tregjet reaguan në mënyrë pozitive. Bursa amerikane u rrit me mbi 1.000 pikë të mërkurën pasi Trump pranoi se demokratët kishin fituar të dyja dhomat. Rezultati i zgjedhjeve vjen gjithashtu në një moment kritik për luftën. Para votimit, mediat amerikane raportuan se Komanda Qendrore e SHBA-së kishte përgatitur plane për sulme të reja që mund të niseshin pas zgjedhjeve. Megjithatë, në një intervistë për Financial Times, Trump tha se nuk ka plane të menjëhershme për sulme: “Jemi të gatshëm nëse duhet të veprojmë, por mund të mos ketë arsye për këtë”.
Në paralel, ndërmjetësimi vazhdon në Doha. Reuters raporton se ndërmjetësit katarë prisnin përgjigje nga Uashingtoni dhe Teherani brenda 36 orëve për një propozim të ri. Mohsen Rezaei, sekretar i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të Iranit, e quajti përgjigjen amerikane “jo bindëse”. Ai tha se Ngushtica e Hormuzit do të rihapet vetëm nëse plotësohen kushtet e Teheranit, mes të cilave përfundimi i bllokadës detare amerikane, heqja e sanksioneve mbi naftën dhe lirimi i fondeve të ngrira iraniane.
Sipas informacioneve nga terreni, situata mbetet e tensionuar. Garda Revolucionare e Iranit pretendoi të mërkurën se katër cisterna nafte u shkatërruan pasi goditën mina detare dhe se dy anije të tjera u sekuestruan. Kryetari i parlamentit iranian, Mohammad Bagher Ghalibaf, tha se amerikanët i thanë “jo luftës” me votën e tyre dhe paralajmëroi për “makth” nëse sulmet ndaj Iranit rifillojnë. Analistët vënë në dukje se javët deri në betimin e Kongresit të ri në janar mbartin rrezik të lartë përshkallëzimi. Pas kësaj, Trump pritet të qeverisë dy vitet e fundit të mandatit me një Kongres të kontrolluar nga demokratët, të cilët mund ta kufizojnë ndjeshëm axhendën, përfshirë politikën ndaj Iranit.
Për Kosovën dhe Shqipërinë, Kongresi amerikan mbetet një adresë e rëndësishme. Mbështetja për çështjen shqiptare në Kapitol ka qenë tradicionalisht dypartiake, me miq të shquar në radhët e demokratëve dhe republikanëve.
Botuar fillimisht në Bota Sot
