Një luftë deklaratash ka nisur mes Serbisë dhe Malit të Zi, pasi presidenti serb Aleksandar Vuçiq tha se nuk do të marrë pjesë në festimet për 20-vjetorin e pavarësisë së Malit të Zi. Arsyetimi i tij lidhet me qëndrimin se nuk dëshiron të festojë “shkëputjen nga Serbia”, duke i dhënë menjëherë ton debatit politik për marrëdhëniet mes dy vendeve.
Sipas asaj që u përhap në reagimet e mëvonshme institucionale, Vuçiq deklaroi se pjesëmarrja në një ngjarje të tillë do të ishte “si të pështyjë në fytyrën e vet”. Ky formulim u mor si provokim nga diplomacia malazeze, e cila reagoi menjëherë me një qëndrim zyrtar duke e vlerësuar retorikën e presidentit serb si diçka që nuk ndihmon marrëdhëniet e mira fqinjësore dhe respektin e ndërsjellë.
Ministria e Jashtme e Malit të Zi theksoi se deklarimet e Vuçiqit nuk kontribuojnë në përmirësimin e klimës mes dy shteteve. Në reagimin e saj u tha se Mali i Zi nuk u shkëput nga Serbia dhe se nuk ka qenë ndonjëherë pjesë e Serbisë në mënyrën si ai përpiqet ta paraqesë. Po ashtu, autoritetet malazeze kanë nënvizuar se Serbia dhe Mali i Zi kanë qenë pjesë të barabarta të unionit shtetëror të krijuar pas shpërbërjes së ish-Jugosllavisë.
“Mali i Zi nuk u shkëput nga Serbia dhe as nuk ka qenë ndonjëherë pjesë e Serbisë në mënyrën si përpiqet ta paraqesë Vuçiqi”, thuhet në reagimin e Podgoricës, transmeton “Jutarnji”. Në të njëjtën vijë u theksua se pavarësia e Malit të Zi i mundësoi edhe Serbisë vazhdimësinë juridike si shtet i pavarur, duke e vendosur argumentin në kuadrin e zhvillimeve institucionale pas periudhës së ish-Jugosllavisë.
Një element kyç i kundërpërgjigjes malazeze lidhet edhe me mënyrën se si po interpretohet përvjetori. Ministria e Jashtme malazeze e quajti të papranueshme dhe politikisht të papërgjegjshme që dita e pavarësisë së Malit të Zi të paraqitet si akt kundër Serbisë apo kundër popullit serb. Sipas kësaj logjike zyrtare, Mali i Zi nuk feston pavarësinë kundër askujt, por si shprehje të vullnetit të lirë të qytetarëve dhe të drejtës demokratike për të vendosur mbi të ardhmen e vet.
Përvjetori i pavarësisë kthehet në temë polemikash mes dy qeverive
Pas qëndrimit të Podgoricës, reagoi edhe Ministria e Jashtme e Serbisë. Diplomacia serbe tha se Beogradi nuk mund të heshtë përballë përpjekjeve për të “relativizuar të vërtetën historike”. Në këtë kuadër, u nënvizua se presidenti Vuçiq nuk kishte thënë “asnjë fjalë të keqe” për Malin e Zi, por kishte shprehur mendimin personal se nuk dëshiron të festojë ndarjen e “dy shteteve vëllazërore”.
Në përgjigjen e radhës, Mali i Zi u kthye edhe njëherë te argumenti i parimit për vendime sovrane. Autoritetet malazeze deklaruan se nuk festojnë “humbjen e askujt” dhe as “ndarjen nga Serbia”, por lirinë dhe të drejtën që të dy shtetet të vendosin në mënyrë të pavarur për të ardhmen e tyre. Në këtë mënyrë, polemika u zhvendos nga pjesëmarrja personale e një presidenti tek interpretimi politik i kuptimit të pavarësisë dhe i asaj që përkufizohet si marrëdhënie midis dy popujve dhe dy shteteve.
Ndërkohë, data e përvjetorit po afron. Më 21 maj, Mali i Zi do të shënojë 20-vjetorin e rikthimit të pavarësisë. Qeveria malazeze ka organizuar një sërë aktivitetesh festive, të cilat do të kulmojnë me një pritje zyrtare të kryeministrit Milojko Spajiq në Podgoricë. Në program është parashikuar edhe koncerti i yllit botëror Ricky Martin. Mali i Zi e riktheu pavarësinë më 21 maj 2006, pas referen— duke e lënë të nënkuptohet vazhdimi i ngjarjes historike në kontekstin e procesit të vendimmarrjes së asaj kohe.
Botuar fillimisht në Koha.net
