Fëmijëria e hershme është një periudhë ku fëmijët mësojnë vazhdimisht: zhvillojnë personalitetin, eksplorojnë botën dhe testojnë kufijtë. Pikërisht për këtë arsye, disa sjellje mund të shfaqen pa paralajmërim, sidomos kur fëmija është ende shumë i vogël dhe sapo po mëson si t’i menaxhojë emocionet.
Një nga situatat më sfiduese për prindërit ndodh kur fëmija, zakonisht nga 16 deri në 24 muaj, fillon të godasë. Në këtë moshë reagimet e tij mund të jenë të vrullshme, sepse aftësitë për vetëkontroll sapo po ndërtohen. Por që kjo sjellje të mos bëhet zakon dhe të mos rrezikojë askënd, prindërit duhet të vendosin kufij të qartë, në mënyrë të qetë dhe të menjëhershme.
Kufijtë e qartë funksionojnë kur reagoni shpejt dhe me qetësi
Një këshillë konkrete për prindërit vjen nga Liv, e cila në Instagram drejton profilin @thepurposefulparent_. Ajo thekson se kur fëmija godet, është e rëndësishme të reagoni menjëherë dhe jo të prisni që “të kalojë vetvetiu”. Sipas saj, nëse fëmija ju godet dhe ju i thoni vazhdimisht “je i butë”, pa veprime të qarta, mesazhi nuk përcillet sa duhet. Përkundrazi, prindi duhet të ndërhyjë menjëherë për të ndaluar kontaktin dhe për të vendosur kufirin.
Në praktikë, Liv sugjeron që kur fëmija godet, prindi të largohet fizikisht menjëherë. Ideja është që goditja do të thotë humbje e kontaktit fizik në atë moment. Kështu, fëmija e kupton lidhjen mes veprimit të tij dhe pasojës. Ajo propozon edhe një formulim të thjeshtë dhe të qetë: “Nuk do të të lejoj të më godasësh, tani do të largohem pak”. Ky lloj reagimi, sipas këshillës, mbron prindin dhe njëkohësisht i jep fëmijës një mesazh të qartë pa bërtitje.
Nëse goditja ndodh me lodër, Liv thotë se lodra duhet larguar. Edhe nëse fëmija godet një fëmijë tjetër, loja duhet të ndërpritet. Pastaj, prindi duhet ta largojë fëmijën nga këndi i lojërave, nga dhoma e lojës apo nga vendi ku ndodhet dhe t’i shpjegojë përsëri me qetësi rregullin: “Nuk do të të lejoj të godasësh, goditja dhemb. Mund të luash përsëri kur të jesh gati të luash në mënyrë të sigurt”. Në këtë mënyrë, ndëshkimi nuk shkon drejt turpërimit apo izolimit të panevojshëm, por drejt mësimit dhe rregullimit të sjelljes.
Po nëse goditja vazhdon edhe pas ndërhyrjes së parë? Liv nënvizon se prindi duhet të jetë i gatshëm të largohet nga situata dhe të shkojë në shtëpi, sidomos kur veprimi përsëritet. Nëse sjellja bëhet e shpeshtë, këshilla është të veproni edhe më herët, me masa parandaluese. Sapo të arrini diku, prindi mund t’ia kujtojë fëmijës rregullin në mënyrë të qetë: duart përdoren për prekje të buta dhe se do të largohen nëse fillon të godasë. Qëllimi është të ketë një rrjedhë të qartë veprimi: kufiri vendoset, pasojat shpjegohen dhe situata ndërpritet kur fëmija kalon vijën.
Një pjesë tjetër e rëndësishme e procesit është ndihma për qetësim dhe mësimi i alternativave. Liv këshillon që të mësohen aftësi kur fëmija është i qetë, jo kur është në mes të shpërthimit. Kjo nënkupton ushtrimin e prekjes së butë, mënyrën si të kërkohet një lodër pa goditur dhe si të pritet rradha, si edhe mënyra si të shprehet zemërimi. Ajo thekson se prindi nuk duhet të kufizohet vetëm te “çfarë nuk duhet të bëjë”, por duhet t’i mësojë fëmijës “çfarë duhet të bëjë” në vend. Për të punuar, këshilla kërkon qëndrueshmëri që nga incidenti i parë, por procesi nuk mbaron aty: rregullat përsëriten dhe aftësitë ndërtohen hap pas hapi.
Ndërkohë, këshilluesit theksojnë se ka disa arsye pse fëmijët e vegjël mund të shfaqin sjellje problematike, dhe ndër më të zakonshmet janë lodhja, uria ose mërzia. Për këtë arsye, prindërit nxiten të jenë të qëndrueshëm dhe të mos reagojnë në mënyrë të tepruar. Fëmijët mund ta kuptojnë mesazhin edhe para se të flasin; kur fillon të zhvillohet të folurit, është e rëndësishme t’i nxitni të shprehin emocionet dhe të tregojnë çfarë i ka shqetësuar apo i ka zemëruar. Kur bëhet fjalë për goditjen, pika kryesore mbetet qetësia: prindi të ndalojë butësisht dorën dhe të vendosë qartë kufirin. Sipas kësaj qasjeje, të bërtiturit ose kthimi i goditjes nuk i ndihmon, sepse mund ta hutojnë edhe më shumë fëmijën. Nëse fëmija përpiqet përsëri, prindi duhet ta largojë nga situata dhe ta përsërisë me qetësi rregullin: “Nuk do të të lejoj të më godasësh”.
Botuar fillimisht në Telegrafi
