Tërheqja e trupave amerikane nga Kosova, sipas një analize të fundit të Agon Maliqit të publikuar në Atlantic Council, mund të sjellë pasoja më të gjera për sigurinë në Ballkanin Perëndimor. Analiza thekson se lëvizjet që lidhen me praninë ushtarake të SHBA-së nuk kanë ndikim vetëm në nivel operacional, por mund të prekin edhe stabilitetin rajonal dhe balancën e arkitekturës së sigurisë në rajon.
Maliqi vlerëson se edhe nëse trupat evropiane do të mund të marrin përsipër një pjesë të detyrave operative që aktualisht lidhen me misionin në KFOR, një zhvillim i tillë nuk e zbeh automatikisht rrezikun e destabilizimit. Ai argumenton se çështja kryesore shkon përtej kapaciteteve ushtarake të menjëhershme dhe lidhet me rolin e SHBA-së në arkitekturën rajonale të sigurisë, një rol që nuk matet vetëm me numrin e trupave apo me detyra të caktuara në terren.
Analiza nënvizon gjithashtu se ngritja e kapaciteteve të Forcës së Sigurisë së Kosovës mund të vazhdojë edhe pa një prani të madhe amerikane. Sipas këtij këndvështrimi, zhvillimi i kapaciteteve vendore është një element i rëndësishëm dhe mund të kontribuojë në aftësimin e institucioneve të sigurisë të Kosovës për sfidat e ardhshme. Megjithatë, Maliqi nënvizon se ky faktor nuk e mbyll debatin mbi efektet politike e strategjike që mund të sjellë ndryshimi i prezencës amerikane.
Tërheqja amerikane, arkitektura e sigurisë në Ballkan në pikëpyetje
Maliqi shprehet se rëndësia e SHBA-së shkon përtej aftësive ushtarake dhe se roli i saj ka edhe dimensione të tjera që lidhen me besueshmërinë e kornizës së sigurisë në rajon. Në këtë kuadër, edhe në situata ku disa funksione ushtarake mund të kalojnë te aktorë të tjerë, mënyra se si kuadri i sigurisë është ndërtuar historikisht mund të jetë po aq e rëndësishme. Kështu, çdo ndryshim i madh në peshën e aktorit kryesor mund të ndikojë në mënyrën se si vendet e rajonit e perceptojnë stabilitetin dhe mbështetjen strategjike.
Një nga idetë qendrore të analizës është se stabiliteti i Ballkanit Perëndimor mbështetet në një kombinim të kapaciteteve, koordinimit dhe garancive politike. Për këtë arsye, Maliqi paralajmëron se tërheqja e trupave amerikane nga Kosova mund të krijojë hapësira për pasiguri, duke rritur mundësinë e tensioneve ose të lëkundjeve në nivel rajonal. Ai e lidh këtë jo thjesht me mungesën e fuqisë ushtarake në terren, por me dobësimin e “arkitekturës rajonale të sigurisë” që ka shërbyer si shtyllë e funksionimit të mekanizmave ekzistues.
Analiza gjithashtu sugjeron se përpjekjet për të forcuar kapacitetet lokale dhe për të riorganizuar rolet operative mes aktorëve të ndryshëm nuk zëvendësojnë automatikisht kontributin strategjik të SHBA-së. Në këtë logjikë, edhe kur detyrat operacionale të KFOR-it mund të menaxhohen nga struktura të tjera, ndikimi më i gjerë që lidhet me koordinimin ndërkombëtar dhe sinjalet politike të dërguara nga SHBA-ja mbetet një çështje që kërkon vëmendje.
Në përmbyllje, Agon Maliqi e sheh tërheqjen e trupave amerikane nga Kosova si një zhvillim që, pavarësisht planifikimeve për zëvendësim operacional, mund të sjellë rrezik për destabilizim të Ballkanit dhe dobësim të arkitekturës rajonale të sigurisë. Sipas analizës, SHBA-ja ruan një peshë që nuk kufizohet vetëm te kapacitetet ushtarake, por lidhet edhe me rolin e saj në mënyrën se si është ndërtuar dhe si funksionon siguria në rajon.
Botuar fillimisht në Gazeta Express
