Kompanitë kosovare po e zgjerojnë gjithnjë e më shumë aktivitetin në Shqipëri. Lëvizjet e këtij lloji përfshijnë blerjen e kompanive private atje dhe shtrirjen në sektorë të ndryshëm, duke e ndryshuar gradualisht mënyrën se si po vendoset kapitali i biznesit nga Kosova përtej kufirit. Një trend i tillë po diskutohet nga përfaqësues të industrisë, por edhe nga ekonomistë që shohin ndikime të ndryshme në ekonominë e vendit.
Një pjesë e kompanive kosovare kanë kaluar në fazën e zgjerimit përmes blerjeve në tregun shqiptar. Sipas të dhënave që u referohen në diskutim, drejtori i “Klubit të Prodhuesve” në Kosovë, Astrit Panxha, thotë se investime të tilla janë të dobishme. Ai argumenton se përfitimi vlen jo vetëm për bizneset vetë, por edhe për ekonominë e shtetit, në varësi të mënyrës se si strukturohet hyrja në tregun e ri dhe kthimi i vlerës së krijuar.
Panxha shpjegon se deri në vitin 2025 investimet në Shqipëri ishin bërë kryesisht në patundshmëri. Megjithatë, sipas tij, nga ky vit ka nisur një zhvendosje e dukshme: “Këtë vit ka një zhvendosje, në vitin 2025, ku më shumë janë kompanitë e Kosovës që po investojnë në Shqipëri. Kemi rastin e blerjes së rrjetit të shitjes me pakicë, domethënë nga retail-i i Kosovës”, theksoi ai. Në këtë mënyrë, fokusimi duket se po kalon nga investimet pasive, drejt aktiviteteve që lidhen drejtpërdrejt me tregtinë dhe funksionimin e biznesit.
Në argumentimin e tij, drejtori ekzekutiv i Klubit të Prodhuesve përmend edhe logjikën që qëndron pas blerjes së bizneseve shqiptare. Ai thotë se kur një kompani nga Kosova investon në sektorë të caktuar, siç është tregu i shitjes me pakicë, ajo mundëson që produktet e Kosovës të futen më lehtë në atë rrjet. Panxha shton se përfitimi financiar—dividentat që fitohet nga investimi—mund të kthehet në Kosovë. Po ashtu, ai vëren se shërbime të tjera të lidhura me marketingun dhe aktivitete të ngjashme mund të centralizohen në Kosovë, duke u shërbyer pastaj “për gjithë rajonin”.
Investimet e kompanive kosovare në Shqipëri sjellin përplasje vlerësimesh përfitimi
Pavarësisht këndvështrimit pozitiv, ekziston edhe një mendim ndryshe nga profesori i ekonomisë, Nagip Skenderi. Sipas tij, ekonomia e Kosovës humb kur kapitali i kompanive zhvendoset jashtë vendit. Ai e lidh këtë me mungesën e “feedback”-ut që, sipas tij, do të ishte i mundshëm nëse investimet do të bëheshin brenda Kosovës. Profesori argumenton se kthimi i vlerës në formë të punëdhënies, rritjes së GDP-së dhe rritjes së mirëqenies sociale në Kosovë nuk po realizohet në të njëjtën masë, pasi kapitali po bartet jashtë.
Skenderi shprehet se, në këtë situatë, kapitali po “bartet” në atë kuptim që Kosova nuk po tregon gatishmëri për të ndihmuar investitorët me një përkrahje më të fortë. Ai e lidh këtë me terrenin ku, sipas tij, investitorët po gjejnë kushte dhe mbështetje jashtë Kosovës. “Prandaj Kosova nuk përfiton këtë kontekst”, thotë profesori, duke e përmbledhur që thelbi i çështjes, sipas tij, është mospërputhja midis drejtimit të kapitalit dhe interesit të brendshëm ekonomik.
Në vijim të argumentimit të tij, Skenderi përmend edhe faktorë që, sipas tij, ndikojnë në zhvendosjen e kapitalit të kompanive nga Kosova drejt vendeve të tjera. Ai thotë se këto faktorë lidhen me kushtet e pafa—një formulim që në diskutim nënkupton problematika që pengojnë përfitimin maksimal nga investimet brenda vendit. Diskutimi e vendos në qendër balancimin e interesave: ndërkohë që njëra anë e sheh zgjerimin në Shqipëri si mundësi për qarkullim më të mirë të produkteve dhe kthim të dividentave, ana tjetër e sheh këtë si largim të kapitalit nga ekonomia vendase dhe si arsye për humbje të potencialit ekonomik që do të mund të materializohej në Kosovë.
Botuar fillimisht në Koha.net
