Një studim i madh francez i publikuar në European Heart Journal ka ngritur pikëpyetje për efektet afatgjata të disa konservuesve të përdorur gjerësisht në ushqime të përpunuara. Studiuesit ndoqën për rreth tetë vjet më shumë se 112 mijë të rritur dhe analizuan lidhjen mes konsumit të aditivëve dhe rrezikut për hipertension, si dhe për sëmundje kardiovaskulare.
Konservuesit përdoren për të zgjatur qëndrueshmërinë e ushqimeve, për të penguar zhvillimin e baktereve dhe mykut, si dhe për të ruajtur ngjyrën dhe freskinë. Megjithatë, teksa prania e tyre në produktet industriale është bërë pjesë e përditshmërisë, hulumtimi francez ka nxjerrë në pah se disa prej tyre mund të lidhen me rritje të rrezikut shëndetësor kur konsumohen në nivele më të larta.
Studimi përfshiu 112,395 të rritur në Francë, me moshë mesatare rreth 43 vjeç. Pjesëmarrësit u ndoqën për një periudhë mesatare prej 7.9 vjetësh. Ekipi kërkimor përbëhej nga Inserm, INRAE, Universiteti Sorbonne Paris Nord dhe institucione të tjera. Një pjesë e rëndësishme e punës ishte analiza shumë e detajuar e ushqimit të pjesëmarrësve, duke përfshirë edhe markat konkrete të produkteve, për të vlerësuar sa konservues merrte secili nga aditivët gjatë kohës.
Studimi identifikon tetë konservues me lidhje ndaj hipertensionit
Sipas rezultateve, personat me konsum më të lartë të konservuesve jo antioksidues kishin 29% rrezik më të lartë për hipertension, krahasuar me ata që kishin konsum më të ulët. Për më tepër, në grupin me konsum më të lartë u vërejt edhe 16% rrezik më i lartë për sëmundje kardiovaskulare. Kur u vlerësua totali i konservuesve, rreziku për hipertension rezultoi rreth 24% më i lartë.
Studiuesit theksuan se bëhet fjalë për studim vëzhgues, çka do të thotë se tregon lidhje statistikore, por nuk provon drejtpërdrejt se konservuesit janë shkaku i drejtpërdrejtë i hipertensionit apo sëmundjeve të zemrës. Megjithatë, pas korrigjimeve statistikore, u identifikuan tetë aditivë specifikë që u shoqëruan me një incidencë më të lartë të hipertensionit. Bëhet fjalë për: E202 – sorbat kaliumi, i përdorur në produkte të ndryshme të përpunuara dhe pije; E224 – metabisulfit kaliumi, i zakonshëm sidomos në verë dhe pije të tjera alkoolike; E250 – nitrit natriumi, i përdorur gjerësisht në mishin e përpunuar; E300 – acid askorbik (vitaminë C kur përdoret si aditiv ushqimor); E301 – askorbat natriumi, i përdorur në përpunimin e ushqimeve përfshirë mishin; E316 – eritorbat natriumi, shpesh i pranishëm në produktet e mishit; E330 – acid citrik, shumë i zakonshëm në pije dhe ushqime të përpunuara; dhe E392 – ekstrakt rozmarine, i përdorur si antioksidues për të mbrojtur yndyrat dhe vajrat nga oksidimi.
Një gjetje që ka tërhequr vëmendje lidhet me vitaminën C. Nga të gjithë aditivët e analizuar, acidi askorbik E300 u lidh edhe me 15% rrezik më të lartë për sëmundje kardiovaskulare. Kjo, sipas studiuesve, mund të duket paradoksale, sepse vitamina C e marrë nga frutat dhe perimet zakonisht lidhet me ushqyerje më të shëndetshme. Por studimi nuk sugjeron të barazohet automatikisht vitamina C natyrale me vitaminën C të përdorur si aditiv industrial. Editoriali shoqërues në European Heart Journal vëren gjithashtu se efektet e një substance mund të ndryshojnë sipas burimit, dozës dhe kontekstit ushqimor.
Autorët përmendin disa mekanizma të mundshëm që mund të lidhen me rrezikun, duke përfshirë stresin oksidativ dhe ndikimin në procese metabolike, por theksohet se këto shpjegime ende nuk janë provuar si shkak te njerëzit. Një element i fortë i studimit ishte mënyra e mbledhjes së të dhënave: pjesëmarrësit regjistruan në mënyrë të përsëritur ushqimin, ndërsa studiuesit i lidhën këto të dhëna me baza të ndryshme të përbërjes së produkteve dhe analiza laboratorike. Kjo ndihmoi të bëhej një vlerësim më i saktë i ekspozimit ndaj aditivëve, krahasuar me shumë studime të mëparshme.
Për konsumatorët, studimi nuk nënkupton që duhet frikë të përgjithshme nga çdo produkt që mban kodin “E”. Autorët theksojnë se jo çdo aditiv është i njëjtë dhe as prania e një aditivi nuk nënkupton automatikisht rrezik. Megjithatë, rezultatet përforcojnë një këshillë që njihet: sa më shumë dieta të bazohet në produkte të freskëta ose minimalisht të përpunuara, aq më pak ekspozim ka ndaj kombinimeve të shumta të aditivëve industrialë. Në fund, autorët kërkojnë që agjencitë rregullatore si EFSA dhe FDA të vazhdojnë rivlerësimin e sigurisë dhe përdorimit afatgjatë të këtyre substancave.
Botuar fillimisht në Telegrafi
