Shpesh alergjitë shihen si një “fat” i paracaktuar gjatë fëmijërisë, apo edhe si diçka që nis që para lindjes. Por realiteti është më i ndërlikuar. Alerkologia Kelly Colas thekson se çdo person, në çdo moment të jetës, mund të zhvillojë një alergji të re. Kjo do të thotë se edhe të rriturit që më parë s’kanë pasur probleme të tilla mund të përballen papritur me simptoma alergjike.
Një nga elementet që e bën çështjen edhe më konfuze është fakti që alergjitë mund të shfaqen në çdo periudhë të jetës. Ka raste kur ato shfaqen jo vetëm pas disa muajsh, por edhe shumë vite pasi një person është rritur. Problemi “vjen sikur nga hiçi”, por studiuesit po kuptojnë gjithnjë e më mirë se nuk është vetëm çështje predispozite. Edhe kur ekziston një prirje gjenetike, ka “diçka” që mund ta aktivizojë alergjinë.
Ruchi Gupta, drejtoreshë e Qendrës për kërkimin mbi alergjitë ushqimore dhe astmën në Universitetin Northëestern, në Illinois, shpjegon se nuk është gjithçka gjenetike. Sipas saj, shpesh një faktor i caktuar vepron si mekanizëm shkaktar. Studiuesit po identifikojnë një sërë mënyrash të çuditshme dhe befasuese përmes të cilave mund të shfaqen alergji të reja—nga pickimet e rriqrave deri te luhatjet hormonale.
COVID-19: “çelësi” që mund të aktivizojë alergjitë
Ndër faktorët aktivizues që po përmenden më shpesh në studime, veçohen infeksionet virale. Njëri prej tyre është virusi Covid-19. Në shumë raste, ai mund të lërë gjurmë në sistemin imunitar dhe të lidhet me shfaqjen e alergjive të reja. Kjo lidhje është vërejtur edhe në studime të fundit, të cilat tregojnë se infektimi mund të rrisë rrezikun për disa gjendje alergjike.
Një studim i vitit 2026 ka zbuluar se infektimi me Covid-19 shoqërohet me një rrezik dukshëm më të lartë për zhvillimin e rinitit alergjik—i njohur më shpesh si alergjia sezonale ndaj polenit—dhe të astmës. Philip Curman, bashkëautor i studimit dhe dermatolog në Institutin Karolinska në Suedi, shpjegon se rreziku rritet pas infeksionit, ndërsa vaksinimi e ul atë. Ai thekson se sistemi imunitar mund të reagojë në mënyrë të tepruar gjatë një infeksioni me Covid-19, duke rritur inflamacionin. Sipas Curman, ky inflamacion përfshin edhe një lloj inflamacioni që dihet të lidhet me sëmundjet alergjike.
Covid-19 nuk është i vetmi virus që mund të lidhet me pasoja të ngjashme. Studiuesit kanë vënë re se virusi respirator sincicial (RSV)—një sëmundje e zakonshme e fëmijërisë—si dhe rinovirusi, i cili shkakton ftohjen, mund të sjellin efekte të ngjashme, të paktën te fëmijët. Kjo sugjeron se mënyra se si trupi reagon ndaj infeksioneve të caktuara mund të ndikojë edhe në mënyrën se si shfaqen më pas probleme alergjike.
Përtej viruseve, ekziston edhe një tjetër aspekt që del në pah: disa trajtime të zakonshme mjekësore mund të kenë efekte të padëshiruara në lidhje me alergjitë. Për shembull, përdorimi i antibiotikëve është lidhur me një rrezik më të lartë për zhvillimin e alergjive më vonë. Në këtë mënyrë, skema e faktorëve që mund të lidhen me shfaqjen e alergjive të reja rezulton më e gjerë, duke përfshirë jo vetëm predispozitën gjenetike, por edhe shkaktarë mjedisorë dhe biologjikë që veprojnë në periudha të ndryshme të jetës.
Botuar fillimisht në Koha.net
