Artisja Taryn Simon ka nisur të zbulojë shumëçka nga ideja pas veprës së saj më ambicioze deri më tani, “Father Country”. Për rreth 25 vjet, ajo ka punuar me një mënyrë të veçantë komunikimi mes imazhit dhe tekstit, duke iu kthyer vazhdimisht një teme qendrore: si funksionojnë sistemet e informacionit, organizimit dhe pushtetit. Në këtë projekt, kufijtë gjeografikë dhe po aq edhe “bota” e brendshme e dijes—nga botanika te gjenealogjia—trajtohen si pjesë e të njëjtit mekanizëm.
“Father Country” është konceptuar si një projekt i gjatë, i ndërtuar jo thjesht mbi vëzhgim, por edhe mbi korrespondencë e dokumente. Ai bazohet në një seri të gjatë letrash që Simon i ka shkëmbyer gjatë një periudhe të madhe me një agjent federal në pension. Procesi i krijimit, sipas mënyrës së punës së saj, lidhet drejtpërdrejt me kërkimin, përgatitjen dhe kureshtjen, elemente që më pas shndërrohen në mediume artistike.
Pak kohë para se të hapet ekspozita e re, Simon është parë ulur në një sallë konferencash në “Guggenheim”, me pamjen e dikujt që duket e hutuar—jo nga mungesa e përgatitjes, por nga intensiteti i ditëve të fundit. Ekspozita e saj e re, “Father Country I Do Love You”, pritet të hapet pas më pak se tri javësh. Kjo e bën ngjarjen të rëndësishme jo vetëm për Simonin, por edhe për muzeun: është ekspozita e parë monografike e një artisteje që punon me bazë fotografi, dhe njëkohësisht prezantimi debutues më i madh i një serie të re veprash që zhvillohet ndonjëherë në muze.
Puna e Simonit njihet për vëmendjen ndaj detajeve, një cilësi që e shoqëron në mënyrë të vazhdueshme praktikën e saj. Ajo nuk kufizohet në një zhanër të vetëm: puna e saj shtrihet nga fotografitë dhe videot te performancat e ndryshme, skulptura dhe më pas edhe krijimi i librave. Duke qenë një artiste me prirje akademike, ajo përdor një rigorozitet që vjen nga puna gazetareske dhe nga metodologjia arkivore. Kjo mënyrë e qasjes i kthen elementet e kërkimit në vetë lëndën e ekspozimit, duke e bërë procesin krijues po aq të rëndësishëm sa edhe rezultati përfundimtar.
“Father Country” i kthen dokumentet dhe imazhet në hartë të pushtetit
Në ekspozitën e saj, një nga elementet që tërheq vëmendjen është mënyra se si ajo e sjell në formë skenike një histori të dikujt. Më poshtë, holli duket se shndërrohet në dhomën e ndenjes së Jim Thompson nga Bangkoku. Jim Thompson, i përshkruar si një biznesmen mëndafshi që ishte njëkohësisht edhe spiun, u zhduk në vitin 1967. Edhe historia e tij lidhet me mënyrën se si Simon ndërton narrativën e “Father Country”: jo duke treguar thjesht një fakt biografik, por duke i dhënë formë një hapësire ku bashkohen informacioni, kontrolli dhe gjurmët e së kaluarës.
Familja dhe konteksti personal i Simonit lidhen drejtpërdrejt me këtë element. Babai i Simonit, një punonjës i qeverisë amerikane, jetonte në atë kohë në Tajlandë. Ai mendonte se e kishin marrë kinezët—një supozim i kohës dhe i rrethanave—ndërkohë që përmendej edhe një frikë që lidhej me jetën në atë rajon, si ideja se mos e kishte ngrënë ndonjë tigër. Kur Taryn Simon ishte vetëm nëntë vjeçe, ajo dhe babai i saj rikrijuan dhomën e famshme të Thompsonit, me panele—një detaj që tregon si historia e dokumentuar kthehet në kujtesë dhe, më pas, në material artistik.
Aktualisht, me hapjen që pritet pas më pak se tri javësh, “Father Country I Do Love You” shihet si një pikë kulmore në rrugën krijuese të Simonit. Edhe pse ekspozita shënon një hap të madh—ekspozita e parë monografike për një artiste me bazë fotografi dhe prezantimi më i madh debutues i një serie të re veprash në muze—teksti i prezantimit nënvizon se ende ka shumë punë për t’u bërë. “Father Country” i bën kështu të dukshme dy gjëra njëkohësisht: pasurinë e arkivave dhe mënyrën si ato mund të shndërrohen në një gjuhë vizuale, ku pushteti dhe organizimi shfaqen nëpërmjet detajeve.
Botuar fillimisht në Koha.net
