Vendimi nëse macja duhet të jetojë vetëm brenda shtëpisë apo të ketë edhe akses në ambientin e jashtëm nuk ka një përgjigje të vetme për të gjitha familjet. Veterinerët theksojnë se “liria për të eksploruar” sjell përfitime, por edhe rritje të rreziqeve. Në praktikë, bilanci mes sigurisë dhe aktivitetit ndryshon shumë nga ambienti ku jeton kafsha, si dhe nga mënyra se si pronari e menaxhon daljen jashtë.
Kur macet kanë mundësi të dalin rregullisht jashtë, ato shpesh shfaqin më rrallë disa probleme sjelljeje. Një nga këto është urinimi jashtë kutisë me rërë, si dhe gërvishtja e mobilieve. Arsyeja lidhet kryesisht me faktin se jashtë ka më shumë stimuj dhe, për rrjedhojë, kafshët priren të kenë më pak mërzi dhe frustrim. Në këtë mënyrë, disa sjellje që në shtëpi mund të shfaqen si shenjë stresi apo mungese aktiviteti, ulen kur macja ka mundësi të eksplorojë.
Megjithatë, dalja jashtë nuk është e domosdoshme për të pasur një jetë të plotë. Edhe një mace që jeton vetëm brenda mund të jetë aktive, me sjellje të mira dhe me një rutinë të pasur, nëse hapësira përgatitet siç duhet. Për t’i mbajtur interesat dhe nevojat e saj, është e rëndësishme që në shtëpi të ketë vende të përshtatshme ku macja të ngjitet, të fshihet, të gërvishtet dhe të kërcejë. Zgjidhje të thjeshta si shtyllat për gërvishtje, pemët e maceve dhe lodrat interaktive ndihmojnë që energjia të kanalizohet në mënyrë të sigurt.
Po aq e rëndësishme sa mjedisi është edhe loja e përditshme me pronarin. Kjo jo vetëm e mban macen fizikisht aktive, por forcon edhe lidhjen mes kafshës dhe njeriut. Veterinerët theksojnë se një mace që ka kontakt të rregullt dhe seancat e lojës të planifikuara, shpesh ka më pak gjasa të zhvillojë sjellje të padëshiruara. Edhe kur nuk del jashtë, angazhimi i përditshëm është një element kyç për mirëqenien.
Bilanci mes stimulimit dhe sigurisë: çfarë thonë veterinerët për daljen jashtë
Përtej sjelljes, mënyra e jetesës ndikon edhe në shëndet dhe jetëgjatësi. Macet që rrinë vetëm brenda mund të jenë më pak aktive, gjë që rrit rrezikun për probleme si mbipesha, diabeti, artriti dhe çështjet kardiovaskulare. Ky rrezik rritet sidomos kur nuk ka lëvizje të mjaftueshme dhe nuk funksionon një rutinë e kontrolluar aktiviteti. Në këtë rast, zgjidhja nuk është domosdoshmërisht dalja jashtë, por sigurimi që macja të lëvizë dhe të ketë stimul të mjaftueshëm në shtëpi.
Ndërkohë, macet që kalojnë shumë kohë jashtë përballen me rreziqe krejt të tjera. Ato mund të ekspozohen ndaj infeksioneve dhe parazitëve, si dhe ndaj përleshjeve me kafshë të tjera. Rreziqet përfshijnë edhe aksidente në trafik, helmime, ekspozim ndaj temperaturave ekstreme dhe sëmundje ngjitëse. Për këtë arsye, jetëgjatësia e maceve që kalojnë shpesh kohë jashtë zakonisht është më e shkurtër se ajo e maceve që jetojnë brenda.
Nëse pronari vendos që macja të dalë jashtë, rekomandohen masa konkrete sigurie. Mikroçipi luan një rol të rëndësishëm për identifikim në rast se macja humbet dhe përfundon në strehimore ose te një klinikë veterinare. Po ashtu, nevojiten vaksinime të rregullta dhe mbrojtje kundër pleshtave dhe rriqrave. Për të reduktuar rrezikun, konsiderohet e dobishme që macja të kalojë natën brenda, kur rreziku nga trafiku, takimi me kafshë të tjera dhe kushtet e pafavorshme janë më të larta.
Pyetja “a duhet ta lini macen jashtë?” mbetet në fund një çështje e vlerësimit të kujdesshëm. Shumë veterinerë e shohin jetesën brenda si zgjedhje më të sigurt, por kjo nuk nënkupton se kafsha duhet të privohet totalisht nga kontakti me ambientin e jashtëm. Një alternativë është shëtitja me rrip dhe parzmore të posaçme, pasi macja mësohet gradualisht. Një tjetër zgjidhje është krijimi i një hapësire të jashtme të mbyllur dhe të sigurt, e njohur si “catio”, ku macja mund të shijojë ajrin dhe diellin pa u ekspozuar ndaj shumicës së rreziqeve. Në çdo rast, vendimi duhet të merret duke vlerësuar karakterin e maces, ambientin ku jetoni dhe rreziqet konkrete të zonës, me synim kryesor ruajtjen e një ekuilibri mes sigurisë, aktivitetit dhe mirëqenies.
Botuar fillimisht në Telegrafi
