Ish-ministri i Drejtësisë në Maqedoninë e Veriut, Krenar Lloga, ka analizuar rrethanat që lidhen me krijimin e Gjykatës Speciale dhe mundësinë që kjo gjykatë të shfuqizohet. Analiza e tij vjen pas aktgjykimit të Gjykatës së Hagës, ku u fol edhe për fatin e strukturave të posaçme të drejtësisë që janë ngritur për të trajtuar pretendime për krime të kryera gjatë konfliktit në Kosovë.
Lloga e ka parë çështjen jo si debat të thjeshtë politik, por si problem juridik, që lidhet me mënyrën si është ndërtuar procesi dhe me pengesat ligjore që dalin nga ekzistenca e mekanizmave tashmë të funksionalizuar. Në këtë kuptim, ai ka argumentuar se shfuqizimi i Gjykatës Speciale është shumë i vështirë, pothuajse i pamundur, pasi prek elemente që lidhen me bazën ligjore të ngritjes, mjetet procedurale dhe vazhdimin e çështjeve që kanë hyrë në rrjedhën e tyre.
Gjatë shpjegimeve të tij, Lloga ka sqaruar se arsyeja pse shfuqizimi nuk del thjesht nga një vendim i një çasti, është pikërisht kompleksiteti i rrugës ligjore. Gjykata Speciale nuk është një institucion i thjeshtë që mund të mbyllet pa pasoja, por një strukturë e krijuar me rregulla të caktuara dhe me logjikë procedurale që lidhet me hetimet, aktakuzat, dhe fazat e gjykimit. Për këtë, sipas analizës së tij, çdo përpjekje për ta shuar atë përballet me kufizime juridike që nuk janë lehtësisht të kapërcyeshme.
Në këtë kontekst, ish-ministri i Drejtësisë ka bërë një vështrim të hollësishëm mbi rrethanat që çuan në krijimin e Gjykatës Speciale dhe mbi kushtet që duhen për të ndryshuar ose përfunduar një mekanizëm të tillë. Ai ka theksuar se pas vendimeve të dala nga proceset në Hagë, ndryshimi i fatit të institucioneve ekzistuese kërkon një qasje shumë më të ndërlikuar se sa thjesht një zgjidhje administrative. Kësisoj, shfuqizimi i Gjykatës Speciale nuk shihet si një opsion real, sidomos duke pasur parasysh se proceset gjyqësore janë brenda një kornize që ka nevojë për vazhdimësi dhe rregullim.
Lloga: pas aktgjykimit të Hagës, shfuqizimi i Gjykatës Speciale është thuajse i pamundur
Analiza e Krenar Llogës përqendrohet pikërisht te pengesat që lidhen me shuarjen e një institucioni të ngritur për të trajtuar çështje konkrete. Ai ka shpjeguar se roli i Gjykatës Speciale lidhet me misionin për të gjykuar raste që janë orientuar nga mekanizmi i krijuar, dhe se çdo ndërhyrje që synon shfuqizim duhet të kalojë nëpër raporte e rregulla që janë të lidhura ngushtë me bazën ligjore të vetë institucionit. Në mungesë të një rruge të qartë ligjore, një skenar i tillë mbetet vështirë i realizueshëm.
Ish-ministri ka trajtuar edhe aspektin procedural, duke nënvizuar se ekzistenca e proceseve gjyqësore dhe e vendimeve të dala nga Gjykata në Hagë krijon një situatë ku ndryshimet e menjëhershme nuk janë thjesht çështje dëshire politike. Për të shuar një mekanizëm të veçantë, duhet të respektohen të gjitha hapat që janë parashikuar në kuadrin përkatës, në mënyrë që të mos krijohen problematikë juridike apo paqartësi në trajtimin e çështjeve që janë nisur. Kjo është arsyeja që Lloga e vendos shfuqizimin në kategorinë e një skenari pothuajse të pamundur.
Në fund të analizës së tij, Krenar Lloga e mbyll qëndrimin me një përfundim të qartë: shfuqizimi i Gjykatës Speciale pas aktgjykimit të Hagës nuk është një rrugë e lehtë dhe, në praktikë, rezulton thuajse i pamundur. Ai e paraqet këtë tezë si rezultat i kombinimit të rrethanave ligjore, strukturës së krijuar të institucionit dhe faktit se proceset gjyqësore kanë vijuar brenda një kornize që nuk zhbëhet thjesht me veprime të shpejta apo vendime të njëanshme. Kështu, argumenti qendror i Llogës mbetet i njëjtë: ndryshimi i fatit të Gjykatës Speciale kërkon mekanizma juridikë shumë të vështirë për t’u realizuar.
Botuar fillimisht në Albeu
