Kur vendosni të sillni në shtëpi një qen, shpesh tundoheni nga pamja, “emri” i racës ose përshtypjet që keni dëgjuar nga të tjerë. Por një zgjedhje e tillë mund të sjellë zhgënjim, sepse shumë vështirësi që shfaqen më pas nuk lidhen domosdoshmërisht me “karakterin e keq” të qenit. Ekspertët theksojnë se problemi zakonisht lind nga mospërputhja midis sjelljeve natyrore të një race të caktuar dhe mënyrës moderne të jetesës së njerëzve.
Nathaniel Rakestraw, veteriner, shpjegon se në të kaluarën disa tipare nuk ishin thjesht zgjedhje karakteri, por kishin rol të drejtpërdrejtë për mbijetesën. Shumë qen ishin edukuar për të kullotur tufat, për të ruajtur pronën dhe për të gjuajtur. Sipas tij, këto instinkte nuk janë krijuar për të kaluar orë të tëra vetëm në një apartament, pa stimulim dhe pa aktivitet. Prandaj, sjellje të tilla si energjia e lartë, lehjet e shpeshta ose një qëndrim mbrojtës mund të duken “të bezdisshme” në jetën e sotme, por shpesh janë shfaqje të instinkteve të thella.
Deby Cassill, profesoreshë e asociuar dhe studiuese e sjelljes së kafshëve në Universitetin e Floridës së Jugut, i sheh këto situata në të njëjtën linjë. Ajo thotë se sjelljet që sot hyjnë në konflikt me familjen moderne fillimisht ishin adaptive. Për shembull, qentë barinj u përzgjodhën për vigjilencë, qëndrueshmëri dhe reagim të shpejtë ndaj lëvizjes. Në një shtëpi më të qetë, të njëjtat tipare mund të kthehen në shqetësim të vazhdueshëm, kafshime ose sjellje kompulsive.
Edhe qentë roje, sipas Cassill, mund të etiketohen si “të vështirë” kur dyshimi i tyre natyror nxitet nga vizitorë të shpeshtë ose nga mjedise që ndryshojnë shpesh dhe janë të paparashikueshme. Në këtë kuptim, nuk bëhet fjalë për fajin e qenit. Përkundrazi, evolucioni ka formësuar sjellje që kishin kuptim në rrethana të tjera. Ndaj, kur këto rrethana nuk përputhen me rutinën e re të njeriut, qeni mund të shfaqë sjellje që pronari nuk i ka pritur.
Ekspertët theksojnë se sjellja nuk ndikohet vetëm nga raca. Rakestraw vëren se është një kombinim i tipareve gjenetike dhe mjedisit. Niveli i energjisë apo instinkti i gjuetisë kanë peshën e tyre, por ndikojnë drejtpërdrejt edhe stërvitja, mjedisi dhe përvojat e kaluara. Kjo është arsyeja pse i njëjti qen mund të sillet krejt ndryshe nga dita në ditë, varësisht nga shtëpia ku jeton.
Zgjidhni me kujdes: jo “përshtypja”, por nevojat e qenit
Cassill shton se socializimi i hershëm, trajnimi i vazhdueshëm dhe një mjedis i parashikueshëm shpesh kanë peshë më të madhe se vetë raca. Inteligjenca dhe pavarësia mund të krijojnë sfida për pronarët e papërgatitur. Qentë e zgjuar, në mungesë të stimulimit mendor, mërziten shpejt dhe e shndërrojnë energjinë në sjellje të padëshiruara. Ndërkohë, racat e pavarura nuk e kanë domosdoshmërisht nevojën të kënaqen vazhdimisht me njeriun. Po ashtu, racat mbrojtëse mund të jenë jashtëzakonisht besnike, por nëse nuk socializohen siç duhet, mbeten shumë të kujdesshme.
Kur bëhet fjalë për zgjedhjen e qenit të duhur, pyetja kryesore është si do të përshtaten nevojat e tij me stilin e jetesës suaj. Një qen me energji të lartë ose i prirur të jetë më intensiv do të ketë vështirësi me një pronar joaktiv, ndërsa një person që i pëlqen aktivitetet e rregullta dhe strukturën mund të shohë më shpejt një bashkëjetesë të qetë. Cassill arrin në përfundimin se ka shumë pak “qen të këqij”, por ka shumë mospërputhje mes asaj që kafsha kërkon dhe asaj që ofron rutina e përditshme e pronarit.
Ekspertët paralajmërojnë se një gabim i zakonshëm është të zgjidhet qeni vetëm nga pamja ose nga reputacioni. Rakestraw thekson se njerëzit shpesh i neglizhojnë përgjegjësitë e përditshme: harrojnë se racat “të zgjuara” kërkojnë kohë dhe se edhe qentë që “nuk bien nga qimet” zakonisht kërkojnë përkushtim të konsiderueshëm. Cassill shton se një tjetër grackë janë stereotipet dhe nënvlerësimi i nevojave gjatë periudhës së pubertetit, kur sjellja mund të ndryshojë. Parandalimi, sipas të dy ekspertëve, është hapi më i rëndësishëm: udhëzimi i hershëm, pritjet realiste dhe një vlerësim i ndershëm i kohës dhe nivelit të aktivitetit bëjnë diferencën kryesore midis frustrimit dhe një marrëdhënieje të suksesshme me një kafshë shtëpiake. Treguesi më i mirë i suksesit nuk është vetëm raca, por sa mirë përputhen nevojat e qenit me jetën reale të pronarit.
Botuar fillimisht në Telegrafi
