Në Kinë, tregu i makinave elektrike po “plaket” shpejt

Veturat elektrike në Kinë po shndërrohen gjithnjë e më shumë në një “mall qarkullimi” që blerësit nuk e mbajnë gjatë. Vetëm pas pak vitesh në rrugë, shumë modele konsiderohen të vjetruara dhe çmimet bien aq shpejt sa tregu i makinave të përdorura humb tërheqjen. Analistët e lidhin këtë me një ritëm të çmendur prezantimi produktesh dhe me një luftë të fortë çmimesh mes prodhuesve.

Sipas shpjegimeve të Xing Zhou, nga kompania konsulente AlixPartners, cikli i makinave elektrike në Kinë po ndjek një model të ngjashëm me atë të telefonave inteligjentë: teknologjia ecën me shpejtësi, ndërsa produktet që sot janë të reja, nesër përfundojnë si “të vjetruara”. Kjo bën që konsumatorët të mos shohin vlerë të qëndrueshme te automjetet e përdorura, sepse brenda pak kohësh ato humbasin statusin si opsion modern.

Një analist kinez, në një vëzhgim të cituar në Autobild, thekson se shumë modele kineze dalin nga qarkullimi i dëshirueshmërisë shumë shpejt pas daljes në treg. Kur çmimet e makinave të reja janë të ulëta, blerësi lokal e sheh si pothuajse të pakuptimtë blerjen e një veture të përdorur, sidomos nëse ajo është vetëm disa vjeç. Në këtë situatë, tregu i makinave të shfrytëzuara mbetet i kufizuar, sepse shumica preferon të blejë të reja me çmime gjithnjë në rënie.

Ndërkohë që prodhuesit evropianë zakonisht u duhen 4–5 vite për zhvillimin e një modeli të ri, në Kinë kjo fazë po kryhet në rreth dy vite. Pas kësaj, prezantohen vazhdimisht modele të reja: çdo vit shfaqen rreth 140 variante. Rezultati është që makinat trevjeçare fillojnë të trajtohen si të vjetruara dhe e humbin shpejt interesin e tregut, duke u nxjerrë nga përdorimi shumë më herët se ç’pritej në logjikën tradicionale të automjeteve.

Ritmi i garës po i kthen makinat elektrike në “material të konsumueshëm”

Kjo dinamikë ka prodhuar atë që përshkruhet si “varreza makinash”: automjetet dalin nga tregu pas vetëm 3–5 vitesh, duke krijuar presion të madh edhe mbi mjedisin dhe sistemet e riciklimit. Përveç aspektit mjedisor, konkurrenca mes mbi 140 markave ka ulur ndjeshëm çmimet e makinave në treg, duke e bërë qarkullimin edhe më të shpejtë. Me çmime që bien, vlera e automjetit si pronë afatmesme-shkurt bie po ashtu, ndërsa prodhuesit i shtyjnë konsumatorët të përditësojnë flitet shpejt.

Mes viteve 2023 dhe 2025, çmimet e makinave elektrike kineze ranë mesatarisht me rreth 23%. Një shembull i përmendur është BYD Seagull, që në Kinë kushton rreth 6900 euro. Kur çmimet e modeleve të reja janë kaq të ulëta, shumë prodhues llogarisin se automjetet mund të përdoren vetëm për disa vite dhe më pas të çmontohen e riciklohen, njësoj siç veprohet me pajisjet elektronike. Ky model synon të minimizojë humbjet dhe të ruajë ciklin e prodhimit, por sjell pasoja praktike në menaxhimin real të automjeteve pas përdorimit.

Megjithatë, sistemi i riciklimit nuk po arrin të ndjekë ritmin me të cilin dalin nga qarkullimi makinat. Kështu, shihen parkingje të mëdha të mbushura me automjete të braktisura. Edhe pse bateritë kanë vlerë për shkak të lëndëve të rralla që përmbajnë, menaxhimi i tyre rezulton problematik. Për më tepër, presioni mbi këtë zinxhir ka sjellë efekte edhe në vetë industrinë: situata ekstreme ka çuar në falimentimin e disa markave kineze të veturave elektrike, duke lënë punonjës pa paga dhe duke hapur pasiguri për vendet e punës.

Në të njëjtën kohë, kompanitë kineze po përpiqen me çdo kusht të zgjerojnë praninë e tyre në tregun evropian, ku fitimet priten të jenë më të larta. Ndërsa tregjet e brendshme duket se po përballen me një cikël të shpejtë “përtëritjeje” dhe rënie çmimesh, prodhuesit po kërkojnë hapësira të reja ku automjetet elektrike të kenë më shumë vlerë dhe qëndrueshmëri në kohë.

Botuar fillimisht në Telegrafi