Gjatë një bisede me Iliriana Gjonin, Ardian Hackajn dhe Lura Pollozhanin, në kuadër të një diskutimi për marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Malit të Zi në kontekst të integrimeve dhe orientimeve strategjike, u rikthye edhe një pyetje konkrete për qytetarët: si do të ndryshojë mënyra e jetesës kur në praktikë të flitet për një “kufi evropian” në rrugën drejt Ulqinit.
Diskutimi u fut fillimisht në një plan më të gjerë gjeopolitik. Gjatë bashkëbisedimit u tha se narracionit të demokratizimit “i ka skaduar pak afati i vlerës”, sepse vendet tashmë janë futur në një fazë gjeopolitike. Në këtë logjikë, u përmend se Ardian Hackaj ka qenë i përfshirë në disa projekte mendore të Shqipërisë si pikë lidhëse mes dy deteve—Adriatikut dhe Detit të Zi—duke e lidhur këtë me mënyrën se si kuptohen sot rolet rajonale dhe prioritetet.
Një pjesë e rëndësishme e bisedës u përqendrua te fakti se ajo që më parë është trajtuar si plan apo ide, tashmë është kthyer në “doktrinë mbrojtjeje”. Në këtë kuptim u përmend se ambasadori i ardhshëm amerikan në Tiranë do të jetë një gjeneral i “ndërhyrjeve të shpejta”, ndërsa Porti i Durrësit, sipas asaj që u tha në diskutim, është projektuar në funksion të kësaj doktrine mbrojtjeje si pikë hyrëse për furnizimin e forcave deri në Detin e Zi.
Në bisedë u theksua se Shqipëria, nga “e natyra”, ka marrë një rol gjeopolitik, dhe se dimensioni i ardhshëm politik lidhet edhe me një ngjarje të planifikuar ndërkombëtare: Samiti i NATO-s, i cili mbahet në Tiranë vitin e ardhshëm. Duke marrë parasysh këtë peshë gjeopolitike, u ngrit edhe një pyetje për integrimin evropian: nëse dikush do të ishte këshilltar i kryeministrit Edi Rama, çfarë “tri gjërat” duhet të bëhen e të sillen përpara deri në Samitin e NATO-s, në mënyrë që vendet rajonale të “zëna hapin” me Malin e Zi.
Tri hapa për integrimin evropian deri në Samitin e NATO-s
Interlokutorët e trajtuan çështjen me një qasje praktike, duke e zhvendosur fokusin nga programet publike drejt pyetjeve që duhet t’u bëhen vendeve anëtare. Në diskutim u tha se gazetaria profesionale shërben si interes publik dhe se mbështetja e lexuesve ndihmon që ajo të mbetet e pavarur dhe e besueshme, por në vijim biseda u kthye te thelbi: çfarë duhet të ndodhë politikisht dhe institucionalisht deri në Samitin e NATO-s për të pasur një qasje të qartë drejt integrimit evropian.
Ardian Hackaj, duke iu përgjigjur kërkesës për “tri gjëra”, nuk i dha një listë të fiksuar si recetë politike, por e formuloi qasjen si një seri pyetjesh që sipas tij duhet t’u drejtohen vendeve anëtare. Ai e mbështeti idenë me një shembull: për një ish-kryeministër që i thuhej se kishte “këshilltarë” të shumtë, ai kishte reaguar me një frazë sipas së cilës kishte “shumë këshilltarë”. Hackaj tha se nuk e di si merret realisht vendimi për këto këshilla, ndërsa për veten e tij theksoi se do të ishte kurioz të pyesnin vendet anëtare si e shohin zgjerimin në vitin 2026: nëse është zgjerim i bazuar në siguri apo thjesht një proces i planifikuar më herët.
Në këtë linjë, ai ngriti edhe çështjen e qasjes ndaj traktatit “të Qymyrit dhe Çelikut”, që u përmend se u bë përnjëherë pas LDB dhe që synon të ecë drejt tregut unik dhe tregjeve. Edhe pse diskutimi u mbajt në një formë më të hapur, theksi ishte te mënyra se si duhet të kuptohet zgjerimi: jo vetëm si çështje ballkanike apo tregje brenda një hapësire të kufizuar, por edhe si një kontribut i mundshëm në sigurinë e Evropës Juglindore. U tha se këto elemente nuk janë “kontradiktore”, por se “racionalja është e ndryshme”, duke nënkuptuar se rrugët mund të jenë të ndryshme, ndërsa objektivi lidhet me sigurinë dhe integrimin.
Pyetja tjetër, sipas asaj që u trajtua në bisedë, lidhej me mënyrën si do ta shihte kryeministri pozicionimin e vendeve anëtare dhe do të vinte si një skenar hipotetik: çfarë ndodh në një situatë të caktuar nëse nuk përmbushen pritshmëritë, ose nëse proceset ecin me ritme të paqarta. Edhe pse në materialin e sjellë fragmenti nuk e përfundon deri në detajin e fundit pyetjen, mbetet e qartë se thelbi i diskutimit ishte vendosja e fokusit te afatet konkrete drejt Samitit të NATO-s, te roli i sigurisë dhe te mënyra si duhet të qartësohen qëndrimet e vendeve anëtare për vitin 2026.
Botuar fillimisht në Koha.net
