Në një kodër në periferi të Izmirit, në Turqi, ndodhet një shpellë që ka tërhequr vëmendjen e udhëtarëve prej vitesh. Vendi njihet nga vendasit si “Lugina e Homerit” dhe lidhet me një rrëfim të veçantë: pretendohet se Homeri ka përpiluar aty veprat e njohura, mes të cilave “Iliadën” dhe “Odisenë”. Detajet e kësaj historie dhe arsyet pse njerëz nga pjesë të ndryshme të botës kanë shkuar për ta parë me sytë e tyre shpellën janë trajtuar nga studiuesi turk Altan Altın, autor i një libri për këtë temë.
Sipas rrëfimit që qarkullon për shpellën e Bornovës, ajo nuk është thjesht një formacion natyror i zakonshëm, por një pikë e lidhur me figura dhe ngjarje të epokës së letërsisë antike. Studiuesi Altın e ka theksuar se vendasit e kanë identifikuar këtë vend si strehën ku, sipas traditës dhe interpretimit që i është bërë, Homeri ka punuar mbi tregimet e tij. Pikërisht ky aspekt e ka kthyer shpellën në një ndalesë të veçantë për kuriozët dhe për studiuesit që kërkojnë të kuptojnë sa reale dhe sa legjendare janë lidhjet mes vendndodhjeve gjeografike dhe teksteve klasike.
Me kalimin e kohës, “Lugina e Homerit” është kthyer në një destinacion që tërheq vizitorë. Udhëtarë nga vende të ndryshme thuhet se vinin për të parë shpellën, në përpjekje për të prekur nga afër atmosferën e një vendi që lidhet me krijimin e një prej veprave më të famshme të letërsisë botërore. Në këtë mënyrë, shpejtësia me të cilën është përhapur interesi për vendin ka bërë që shpellës t’i rritej rëndësia jo vetëm si kuriozitet lokal, por edhe si temë diskutimi në qarqet që merren me historinë dhe traditat mbi Homerin.
Altan Altın, i cili është autor i një libri mbi këtë çështje, e ka prezantuar argumentimin e tij duke u mbështetur në idenë se ky vend ka qenë i lidhur me shkrimin ose përpilimin e veprave homerike. Përmenden dy tituj kryesorë: “Iliada” dhe “Odisëa”. Në rrëfimin që qarkullon, shenja më e fortë mbetet “Odisëa”, ndërsa dy veprat e përmendura shërbejnë për të përforcuar përshtypjen se shpellës i është dhënë një rol i veçantë në procesin krijues.
Lugina e Homerit: shenja të pretenduara për “Odisenë” në Bornovë
Ndërsa historia përsëritet nga brezi në brez dhe merr formë në rrëfime lokale, vizitorët e gjejnë veten përballë një vendi që, nga njëra anë, i përket natyrës dhe peizazhit të rajonit, por nga ana tjetër, lidhet me një figurë gjigande të kulturës antike. Kjo është arsyeja pse edhe ata që vijnë si turistë shpesh largohen me përshtypjen se kanë parë diçka më shumë se një shpellë të zakonshme. Për traditën lokale, shpellën e Bornovës e shoqërojnë me punën krijuese të Homerit dhe me punën mbi tekstet e njohura.
Libri i Altan Altın ka shërbyer si një platformë për ta mbajtur gjallë këtë interes, duke e lidhur vendin me diskutimin mbi trashëgiminë homerike. Studiuesi turk thekson se shpjegimet rreth shpellës dhe identifikimi i saj si “Lugina e Homerit” janë pjesë e një narrativi më të gjerë, që përfshin edhe mënyrën si njerëzit e zonës e kanë parë gjithmonë vendin. Në këtë këndvështrim, shpellës i është dhënë një kuptim kulturor që vazhdon edhe sot, ndërsa kureshtarët vazhdojnë ta kërkojnë.
Interesi ndërkombëtar duket se ushqehet nga kombinimi i dy faktorëve: misterioziteti i lidhjes me Homerin dhe fakti që vizitorët mund ta shohin fizikisht vendin që përmendet në rrëfime. Për këtë arsye, “Lugina e Homerit” në periferi të Izmirit është kthyer në një ndalesë të lakmueshme për udhëtarët që kërkojnë histori, legjenda dhe gjurmë të botës klasike. Ndërsa diskutimet rreth përkimeve mes vendeve dhe teksteve antike mbeten një temë që ngjall kuriozitet, fakti që shpellës së Bornovës i atribuohet përpilimi i “Iliadës” dhe “Odisëa” e mban këtë vend në qendër të vëmendjes.
Botuar fillimisht në Albeu
