Rreth 4 milionë euro vlerë i ka kapur importi i qumështit dhe i produkteve të tij nga vendet e rajonit në Kosovë, brenda vetëm gjashtë muajsh. Shifrat tregojnë se paratë që dalin nga tregu vendor shkojnë kryesisht drejt Bosnjë-Hercegovinës, Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut, ndërsa prania e produkteve nga Kosova në këtë segment mbetet shumë më e vogël në krahasim me importet.
Sipas të dhënave të Doganës së Kosovës, vlera e importeve nga Bosnjë-Hercegovina është 1.5 milion euro. Po ashtu, nga Shqipëria janë importuar produkte me vlerë mbi 1.4 milion euro, ndërsa nga Maqedonia e Veriut rreth 600 mijë euro. Në të njëjtën periudhë, vetëm kos i importuar shënon vlerë prej 90 mijë eurosh.
Prodhuesit dhe përfaqësuesit e industrisë së qumështit e konsiderojnë këtë trend si problematik për konkurrencën në treg. Në Shoqatën e Industrisë së Qumështit theksohet se efekti i importit nuk kufizohet vetëm te një dyqan i vetëm apo te një supermarket, por përhapet në të gjithë zinxhirin e prodhimit vendor. Sipas tyre, kur importet rrisin presionin në çmime, prodhuesit vendorë prodhojnë më pak, kapacitetet mbesin të pashfrytëzuara dhe kostot për njësi rriten.
“Pra, ndikimi nuk përfundon te rasti i supermarketit, ai transmetohet në të gjithë zinxhirin, pra fabrikat prodhojnë më pak, kapacitetet mbeten të pashfrytëzuara, rritet kostoja për një ndjesi të prodhimit, zvogëlohet prodhimi i qumështit të freskët, shtyhen investimet e reja dhe rrezikohen vendet e punës”, ka thënë Alajdin Fusha, zëdhënës i Shoqatës së Industrisë së Qumështit.
Importet e larta vënë në rrezik konkurrencën e tregut të qumështit
Edhe eksperti i ekonomisë Lulzim Beqiri e sheh këtë situatë si një ndikim negativ për konkurrencën. Ai argumenton se numri i prodhuesve në treg është shumë i vogël dhe se, si rrjedhojë, prodhuesit vendorë po përballen me sfida të shtuara, ku konkurenca jo e drejtë është një prej elementeve kryesore. Beqiri thekson se importet hyjnë në treg me kosto më të ulët, ndërkohë që Kosova ka mundësi të prodhojë një pjesë të mirë të produkteve që po importohen.
“Fakti që ka kaq pak prodhues, kjo është një dëshmi që prodhuesit po ballafaqohen me sfida, njëra nga to është edhe konkurrenca jo e drejtë në Republikën e Kosovës, sepse po hyjnë produkte të cilat janë me kosto më të lirë, sidomos shumë produkte të cilat Kosova ka mundësi edhe strategji për t’i prodhuar, pra po vihet deri te një prishje e tregut në Republikën e Kosovës”, ka deklaruar Lulzim Beqiri.
Në këtë kontekst, përmendet edhe fakti se disa produkte që vijnë nga jashtë, përfshirë kosin nga Maqedonia e Veriut, shiten me çmime më të ulëta sesa produktet vendore. Këto dallime në çmime, sipas mënyrës si e shohin problemin në sektorin e industrisë së qumështit, lidhen me presionin ekonomik që krijon importi dhe me vështirësinë që kanë fabrikat vendore për të mbajtur ritëm prodhimi kur kërkesa përqendrohet te ofertat më të lira.
Ndërkohë, Dogana e Kosovës ka dhënë sqarime rreth kontrolleve që realizohen për produktet që importohen. Në përgjigjen e dhënë thuhet se produktet i nënshtrohen kontrollimeve që lidhen me çmimin, brenda kuadrit të rregullave ndërkombëtare të përcaktuara nga Organizata Botërore e Tregtisë dhe të legjislacionit kombëtar. Dogana thekson se, në rastet kur ka dyshime të arsyeshme lidhur me vlerën e deklaruar të mallit, kërkohet dokumentacion shtesë dhe kryhen verifikime sipas procedurave të përcaktuara me ligj.
Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë nuk ka kthyer përgjigje lidhur me kontrollet që realizohen në qumësht dhe produktet e tij gjatë importit. Përderisa pretendohet se kaq shumë produkte po hyjnë në treg nga vendet e rajonit, çështja e kontrollit dhe verifikimit mbetet një pjesë e rëndësishme në diskutimin për pasojat e importit për industrinë vendore, konkurrencën dhe zinxhirin e prodhimit.
Botuar fillimisht në Koha.net
