Eurodeputeti holandez Thijs Reuten ka komentuar zhvillimet e fundit politike në Serbi, duke e parë lëvizjen e presidentit Aleksandar Vuçiç si pjesë të një qasjeje që, sipas tij, autokratët e përdorin shpesh për të qëndruar në pushtet. Në fokus të analizës së tij janë sinjalet që janë dhënë për ndryshim të rolit institucional të kreut të shtetit, në një kohë kur vëmendja publike është rritur dhe protestat janë shfaqur në vijimësi.
Reagimi i Reuten vjen pasi Vuçiç ka njoftuar se do të tërhiqet nga posti i presidentit brenda javëve. Paralelisht, ai ka bërë me dije se Serbia do të shkojë drejt zgjedhjeve të parakohshme presidenciale dhe parlamentare. Ky është një moment që, sipas eurodeputetit, nuk mund të lexohet thjesht si dorëheqje e plotë, por si një lëvizje që mund të shërbejë për të rikonfiguruar pushtetin, brenda të njëjtit kamp politik.
Interpretimi i Thijs Reuten lidhet me idenë se largimi nga posti i presidentit nuk do të thotë automatikisht largim nga skena politike. Ai thekson se, në një situatë ku presioni ndaj pushtetit po rritet dhe qytetarët kërkojnë ndryshime, një hap i tillë mund të përdoret si mjet për ta mbajtur kontrollin politik për më gjatë. Në këtë drejtim, eurodeputeti e sheh zgjedhjen dhe ripozicionimin institucional si elementë të një skenari më të gjerë.
Reuten: “Dorëheqja” e Vuçiç mund të jetë rikonfigurim pushteti
Eurodeputeti holandez i është rikthyer edhe mënyrës se si, sipas tij, funksionojnë strategjitë në skenarë të ngjashëm me ato të autokratëve. Ai e ka karakterizuar njoftimin për të hequr dorë nga posti i Presidentit si një manovër që synon të hartojë një strategji për të mbetur në pushtet për sa më gjatë të jetë e mundur, “në një mënyrë apo tjetër”. Sipas formulimit të tij, kjo është një lloj lëvizjeje që ai e lidh me “manualin” e autokratëve.
Në postimin e tij në “X”, Reuten ka shkruar se nuk duhet të humbasë fokusin te thelbi i çështjes: kërkesat e drejtpërdrejta të qytetarëve dhe standardet që duhen përmbushur. Ai ka theksuar se, sipas tij, populli serb vazhdon të ketë kërkesa të thjeshta, por thelbësore: zgjedhje të drejta, jo thjesht diskutim për sundimin e ligjit, por zbatim konkret të tij dhe transparencë. Në këtë kuadër, qëndrimi i tij shkon drejt idesë se çfarë do të ndodhë realisht me proceset zgjedhore dhe me zbatimin e rregullave, do të jetë treguesi i vetëm për qytetarët.
Gjatë analizës së tij, Reuten përmend edhe faktin se reagimet e interpretimet nuk vijnë vetëm prej tij. Ai i referohet idesë që kanë shfaqur disa zyrtarë evropianë dhe analistë, të cilët argumentojnë se ky hap nuk përfaqëson domosdoshmërisht një tërheqje të plotë nga skena politike. Sipas këtij leximi, lëvizja mund të shërbejë si rikonfigurim i pushtetit brenda të njëjtit kamp politik, përmes zgjedhjeve dhe ripozicionimit institucional. Kjo logjikë, sipas tij, përputhet edhe me vlerësimin që ai vetë ka ndërtuar.
Në paralel, në hapësirën politike rajonale janë raportuar edhe reagime të tjera që lidhen me thirrjet e opozitës dhe qasjen e qeverisë në Shqipëri. Publicisti Adriatik Riza Dosti ka reaguar me tone të ashpra për situatën politike në Shqipëri, duke deklaruar se kryeministri Edi Rama nuk ka ndërmend të japë dorëheqjen, pavarësisht thirrjeve të vazhdueshme të opozitës. Përmendja e këtyre zhvillimeve të tjera tregon se debati për dorëheqje, zgjedhje dhe legjitimitet politik po shoqëron jo vetëm Serbinë, por edhe skenën shqiptare, në një periudhë ku kërkesat e opozitës për transparencë dhe ndryshim po marrin vëmendje të veçantë.
Ndërsa Serbia përgatitet për zgjedhje të parakohshme presidenciale dhe parlamentare, sinjalet e Vuçiç për dorëheqje nga posti i presidentit brenda javëve mbeten në qendër të interpretimit politik. Thijs Reuten e sheh këtë si një manovër për të ruajtur pushtetin, duke argumentuar se, pavarësisht ndryshimit të rolit, mekanizmat institucionalë mund të përdoren për të mos u lëkundur kontrolli. Në fund të fundit, në variantin e tij, ajo që do të matet nga qytetarët nuk është vetëm forma e ndryshimit, por rezultati konkret: zgjedhje të drejta, zbatim i ligjit dhe transparencë.
Botuar fillimisht në Bota Sot
