Aleksandër Sokurov, një nga emrat më të njohur të kinemasë ruse, prej kohësh e ka sfiduar publikisht presidentin Vladimir Putin për çështje që lidhen me censurën, kufizimin e lirive dhe represionin shtetëror. Edhe pse figurat që dalin kundër Kremlinit dhe e bëjnë këtë në publik kanë gjetur mbështetje dhe kanë nxitur reagime, rasti i Sokurovit po shihet me dyshim nga disa kundërshtarë të regjimit që jetojnë në mërgim.
Arsyet e këtij dyshimi nuk lidhen vetëm me qëndrimet e tij të deklaruara, por me perceptimin se ai ka pasur hapësira dhe privilegje që, sipas kritikëve të tij, u janë mohuar kundërshtarëve të tjerë më të rrezikshëm për pushtetin. Kjo ka bërë që regjisori të kthehet jo vetëm në një figurë të admiruar, por edhe në një emër të debatueshëm brenda dhe jashtë Rusisë, duke u renditur në të njëjtin diskutim si për kontributet artistike, ashtu edhe për pozicionimin e tij politik.
Në kryqëzimin shpesh të trazuar mes artit dhe politikës, Sokurov përmendet si figurë e veçantë. Regjisori vlerësohet kryesisht në qarqet e kinemasë artistike në Perëndim, ku njihet për qasjen e tij krijuese dhe për interesin e tij për tema të ndjeshme. Megjithatë, ai njihet edhe për tentativën për të sfiduar publikisht Putinin për çështje që prekin drejtpërdrejt mënyrën se si qeveria trajton liritë dhe kundërshtimin.
Megjithatë, pavarësisht kësaj, këtë vit emri i tij u përball me një vendim që e thelloi më tej debatin. Bienalja e Venecias e hoqi Sokurovin nga lista e folësve pas protestave. Shkaku i protestave lidhet me shqetësimet që u ngritën ndaj rolit të tij në raport me pushtetin rus dhe me mënyrën se si ai perceptohet nga pjesë të caktuara të komunitetit të atyre që kundërshtojnë Kremlinin.
Debati për Sokurovin: art, censurë dhe besueshmëri në mërgim
Ndërsa në Perëndim figura e Sokurovit vazhdon të shoqërohet me vlerësime artistike, në anën tjetër, kundërshtarët e Kremlinit që jetojnë në mërgim nuk e trajtojnë gjithmonë njësoj. Për ta, çështja kryesore është nëse kritika e tij ndaj regjimit është mjaftueshëm e qartë dhe mjaftueshëm e ashpër, sidomos kur bëhet fjalë për kushtet e censurës, kufizimin e lirive dhe format e represionit që përdor shteti.
Këto dyshime janë bërë pjesë e një diskutimi më të gjerë për atë se si artizanët dhe intelektualët në Rusi përfshihen në politikë, sa hapësirë u lejohet atyre dhe sa prej kritikës së shprehur në publik perceptohet si qëndrim real kundër linjës së Kremlinit. Në këtë mënyrë, Sokurov mbetet në qendër të një polarizimi: për disa, ai është një zë i rëndësishëm që sfidon Putinin; për të tjerë, ai nuk mjafton të shihet si i rreshtuar qartazi kundër regjimit dhe i mungon një shkallë më e fortë konfrontimi.
Debati ka marrë edhe vëmendje më të madhe ndërsa ngjarjet ndërkombëtare përpiqen të vendosin se kë ftojnë dhe kë vendosin në programe. Heqja e emrit të Sokurovit nga Bienalja e Venecias tregon se çështja nuk mbetet vetëm brenda Rusisë, por shtrihet në institucionet kulturore jashtë saj. Kjo e ka kthyer regjisori në një figurë që shihet njëkohësisht si e admirueshme për kontributet artistike dhe si e debatueshme për rolin e saj në raport me klimën politike në Rusi.
Botuar fillimisht në Koha.net
