Debati rreth ofertës për gazin LNG në Kosovë shpesh paraqitet si një provë besnikërie ndaj partnerëve strategjikë. Por, nëse e vendosim çështjen aty ku e ka vendin, bëhet më e qartë se vendimmarrja e Kosovës për gazin nuk ndodh në vakum: politika e saj energjetike është tashmë e lidhur strategjikisht me Shtetet e Bashkuara. Për këtë arsye, dilema reale nuk është thjesht “për” apo “kundër” një orientimi të caktuar, por çfarë pasoje afatgjata do të ketë zgjedhja për zhvillimin e sektorit të energjisë në përgjithësi.
Në fillim të diskutimit për LNG, tri gjëra duken të qarta. E para është se vendimi për apo kundër ofertës nuk do ta shpëtonte Kosovën nga varësia ruse e gazit, për arsye të thjeshta strukturore. Ndryshe nga Gjermania, Sllovakia, Hungaria apo Serbia, Kosova nuk ka blerë gaz nga Rusia. Për më tepër, ekonomia e amvisëritë e saj nuk përdorin gaz. Kjo do të thotë se futja e mundshme e gazit amerikan LNG nuk do të ndryshonte në mënyrë thelbësore nivelin e sigurisë energjetike të Kosovës karshi Rusisë, sepse vetë baza e varësisë nga Rusia nuk ekziston në të njëjtën formë.
Rrjedhimisht, e dyta që del nga ky realitet është se argumenti i “besnikërisë” ndaj Amerikës nuk qëndron si bosht kryesor i vendimit. Meqë Kosova nuk ka infrastrukturë të zhvilluar dhe traditë për përdorimin e gazit, blerja apo mosblerja e gazit amerikan nuk lidhet drejtpërdrejt me një çështje orientimi politik, por me një vendim strategjik për ta ndërtuar më mirë sektorin e energjetikës si pjesë të zhvillimit të gjithmbarshëm ekonomik. Këtu theksohet se LNG nuk është vetëm një çështje furnizimi; është një çështje kapacitetesh, planifikimi dhe vendosjeje të bazës për të ardhmen.
E treta, por po aq e rëndësishme, është se vendimet strategjike nuk japin efekte brenda ditës apo javës. Ato kanë pasoja afatgjata dhe, pikërisht për këtë arsye, kërkojnë studim të gjithanshëm. Kjo nënkupton se tema nuk duhet të reduktohet në zënka të politikës ditore, veçanërisht jo në mënyrën si po e shohin debatet: në një ndarje të thjeshtë mes atyre që janë “për” gazin dhe “për” Amerikën dhe atyre që janë “kundër” gazit e “kundër” Amerikës. Një reduktim i tillë e ul nivelin e diskutimit dhe e zëvendëson shqyrtimin serioz me deklarime.
Gazetaria, në këtë kontekst, trajtohet si interes publik dhe jo si instrument për të krijuar zhurmë. Mbështetja e lexuesve për gazetari të pavarur lidhet me aftësinë për të mbajtur standardet e qarta editoriale dhe për të ruajtur besueshmërinë e trajtimit të temave. Në të njëjtën frymë, ideja thelbësore është se ngritja e zërit në debat nuk e rrit vlerën e argumenteve. Kur ka më shumë zhurmë sesa analizë, argumentet humbin peshën dhe publiku mbetet me pak gjëra të verifikueshme, ndërsa çështja bëhet më e vështirë për t’u kuptuar.
LNG nuk është test besnikërie, por vendim strategjik afatgjatë
Pikërisht këtu lind dilema “artificiale” që artikulohet në diskutimet për amerikanizmin. Çështja nuk mund të kuptohet si një kalibrim i patriotizmit, as si një masë e qëndrimit ndaj SHBA-së. Ajo është, para së gjithash, një pyetje për zhvillim: çfarë infrastrukture do të ndërtohet, si do të planifikohet energjia në të ardhmen dhe cilat do të jenë ndikimet ekonomike të një burimi të mundshëm të gazit LNG. Nëse trajtohet në këtë mënyrë, debati kalon nga slogane te logjika, nga ndarje partiake te interesat afatgjata.
Në tërësi, qasja që propozohet është që publiku të mos e shohë ofertën për LNG si një çështje ku gjithçka vendoset në boshtin “amerikanizëm”, por si një temë ku duhet të ketë argumentim dhe planifikim. Meqë Kosova nuk vjen nga një varësi ekzistuese energjetike nga Rusia dhe nuk ka traditë të përdorimit të gazit, vendimi i saj duhet të lidhet me atë se si do të riorganizohet dhe zhvillohet sektori energjetik, çfarë studimesh kërkohen dhe sa kohë do të marrë realizimi. Afatet dhe pasojat e vendimeve të tilla kërkojnë qartësi, jo klithma politike. Dhe sa më shumë që debati zhvendoset nga vlerësimi teknik e ekonomik te lufta e etiketave, aq më shumë humbet fokusi te ajo që ka rëndësi për Kosovën.
Botuar fillimisht në Koha.net
