Një raport i Iniciativës Globale kundër Krimit të Organizuar Transnacional (GI-TOC) ngre alarmin për rolin që luajnë profesionistë të caktuar në pastrimin e parave në Ballkanin Perëndimor. Në dokument theksohet se, përveç rrjeteve kriminale, edhe profesionistë me licenca dhe rol formal në tregun e biznesit mund të bëhen pjesë e procesit të fshehjes së origjinës së fondeve.
Raporti mban emrin “Licencë për të pastruar: Lehtësuesit profesionistë të pastrimit të parave në Ballkanin Perëndimor” dhe u referohet vendeve të rajonit. Përveç Kosovës, ai përfshin edhe Shqipërinë, Bosnjë dhe Hercegovinën, Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut dhe Serbinë. Studimi bazohet në 89 intervista, si dhe në të dhëna ligjore dhe analiza rreziku, duke e trajtuar çështjen si problem të gjerë rajonal, jo vetëm lokal.
Në pjesën që i kushtohet Kosovës, raporti thekson se profesionistët juridikë dhe financiarë mund të krijojnë dhe të përdorin “lidhje të ngushta” mes sektorëve, duke u shërbyer si grupeve të krimit të organizuar ashtu edhe personave të ekspozuar politikisht. Kjo qasje, sipas dokumentit, lidhet me mënyrën sesi kryhen shërbime të caktuara që lidhen me kompani, kontrata dhe dokumente zyrtare.
Dokumenti përcakton se avokatët “krijojnë dhe menaxhojnë kompani në emër të klientëve”. Sipas raportit, ky veprim mund të përdoret për të strukturuar transaksione dhe për të krijuar një shtresë të ndërmjetësimit formal, ku pronësia reale nuk është menjëherë e dukshme. Një tjetër element në këtë mekanizëm, sipas GI-TOC, lidhet me kontabilistët, të cilët mbajnë evidenca dhe pasqyra vjetore. Në raport theksohet se të dhënat dhe pasqyrat mund të falsifikohen, duke i dhënë transaksioneve pamjen e rregullt.
Profesionistët luajnë rol qendror në pastrimin e parave
Raporti ndalet edhe te noterët, duke thënë se ata legjitimojnë kontrata pronësore dhe huaje, të cilat mund të shërbejnë si mjete për integrimin e fondeve. Në këtë mënyrë, dokumentet noteriale dhe transaksionet e lidhura me to mund të përdoren për të krijuar narrativë ligjore të pranueshme, ndërkohë që paratë e origjinës së dyshimtë futen në qarkullim.
Një pjesë tjetër e dokumentit përshkruan fazat e procesit të pastrimit të parave. Vendosja fillestare e fondeve (placement) përshkruhet se bëhet përmes bizneseve me qarkullim të madh të parasë së gatshme dhe hyrjeve nga dërgesat e emigrantëve. Ndërkohë, faza e shtresëzimit (layering) – që shërben për të vështirësuar gjurmimin e origjinës së fondeve – lehtësohet përmes strukturave korporative të dizajnuara posaçërisht për të fshehur pronësinë përfituese.
GI-TOC vëren se udhëzimi i vitit 2023 për PPP/LFT për profesionistët juridikë ka ofruar këshilla dhe udhëzime mbi detyrimet e pajtueshmërisë. Megjithatë, raporti thekson se numri i raporteve për transaksione të dyshimta (STR) të regjistruara nga avokatët dhe noterët mbetet i paqartë në pjesën e tekstit të cituar, duke sugjeruar se zbatimi praktik i detyrimeve mund të ketë probleme ose hendek në efektivitet.
Raporti e trajton kështu pastrimin e parave si një krim ekonomik ku “licenca” dhe roli formal i profesionistëve mund të bëhet pjesë e zinxhirit të lehtësimit. Përtej transaksioneve të thjeshta, dokumenti nënvizon se kombinimi i shërbimeve ligjore, procedurave noteriale dhe mbajtjes së dokumentacionit financiar krijon hapësirë për abuzim, veçanërisht kur ka bashkëpunim të ngushtë ndërmjet palëve dhe kur identifikimi i pronësisë përfituese nuk është i qartë.
Botuar fillimisht në Koha.net
