Arrita Rezniqi, nga Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD), ka ngritur shqetësimin se dispozitat ligjore që parashohin detyrimin e kryerësve të dhunës ndaj grave për të ndjekur programe rehabilituese nuk po zbatohen në praktikë. Sipas saj, edhe pse ligji u jep gjykatave mundësinë për të vendosur detyrime të veçanta krahas dënimeve alternative, një praktikë e tillë nuk po reflektohet në aktgjykimet konkrete.
Rezniqi e bëri këtë të ditur gjatë një paraqitjeje në emisionin “60 Minuta” të KTV-së, ku foli për rezultatet e raportit “Programi për kryerësit e dhunës ndaj grave”. Ajo theksoi se problemi nuk është vetëm çështje interpretimi, por ka të bëjë drejtpërdrejt me mosvendosjen e një detyrimi ligjor që, sipas IKD-së, ka rëndësi për parandalimin e përsëritjes së dhunës dhe për trajtimin e personave të shpallur fajtorë.
Gjatë prezantimit, Rezniqi tha se nga 50 aktgjykime të analizuara nga IKD-ja, në asnjë rast nuk është urdhëruar detyrimi për ndjekjen e programit për kryerësit e dhunës ndaj grave. Me fjalë të tjera, pavarësisht se ligji parashikon që gjykatat mund të shqiptojnë masa të veçanta për të adresuar sjelljen e personit të dënuar, ky element nuk del i implementuar në vendimet që janë shqyrtuar.
Në analizën e saj, Rezniqi theksoi edhe një detaj tjetër që e bën rastin më shqetësues. Ajo tha se në 10 raste është caktuar masa e mbikëqyrjes nga shërbimi përkatës, por sërish nuk është vendosur obligimi për të ndjekur një program të tillë rehabilitues. Pra, edhe kur ka një formë kontrolli të jashtëm apo monitorimi, detyrimi konkret për programin nuk rezulton të jetë përfshirë në aktgjykim.
Detyrimi për program rehabilitimi po mungon në aktgjykime
Rezniqi shpjegoi se dispozita për programin rehabilitues është e rëndësishme sepse shërben si mekanizëm për ta ulur rrezikun e përsëritjes së dhunës. Për IKD-në, trajtimi i personave që kryejnë vepra të tilla nuk duhet të kufizohet vetëm në sanksionin penal, por duhet të lidhet edhe me masa që ndikojnë te sjellja, përmes programeve të dedikuara. Sipas saj, zbatimi i kësaj dispozite ka rol të drejtpërdrejtë në parandalim.
Ndërkohë, Rezniqi bëri të ditur se ligji u jep gjykatave mundësi për të vendosur detyrime të veçanta te personat e shpallur fajtorë, përfshirë rastet kur përdoren dënime alternative siç është dënimi me kusht. Në këtë kuadër, ajo nënvizoi se praktikisht duhet të ketë hapësirë që, përpos vendimit penal, të përfshihet edhe detyrimi për ndjekje të programit të rehabilitimit. Megjithatë, rezultatet e analizës që ajo prezantoi tregojnë se kjo mundësi nuk po shfrytëzohet.
Për nevojën e zbatimit të këtij elementi ligjor, Rezniqi tha se për IKD është “shumë e rëndësishme” që të zbatohet dispozita. Ajo e lidh këtë me objektivin që sistemi të jetë më efektiv në trajtimin e rasteve dhe në uljen e rrezikut që dhuna të përsëritet. Në përmbledhje, mesazhi i IKD-së është se programi i dedikuar për kryerësit e dhunës ndaj grave duhet të jetë pjesë e vendimeve gjyqësore kur ligji e lejon dhe kur detyrimi i tillë parashikohet.
Raporti i paraqitur nga Rezniqi, i bazuar në analizën e 50 aktgjykimeve, e vendos theksin te moszbatimi i detyrimit për programin rehabilitues. Gjetja kryesore e institutit është e qartë: në asnjë nga këto 50 aktgjykime nuk është shqiptuar obligimi për ndjekjen e programit. Po ashtu, fakti që në 10 prej rasteve është caktuar mbikëqyrja nga shërbimi përkatës, pa vendosur obligimin për program, tregon se ekziston monitorim, por jo zbatim i detyrimit të veçantë për rehabilitim.
Botuar fillimisht në Koha.net
