Historia e futbollit evropian nuk ndërtohet vetëm mbi trofe, festime dhe momente që mbeten në kujtesë. Disa nga klubet më të mëdha të kontinentit kanë kaluar edhe periudha të errëta, ku përplasja e fatkeqësive njerëzore, skandaleve dhe vendimeve politike ka lënë gjurmë të pashlyeshme. Në këtë histori janë përfshirë Manchester Unitedi, Liverpooli, Barcelona, Bayern Munichu, Juventusi dhe Torino, klube që kanë vuajtur jo vetëm në fushë, por edhe përtej saj.
Manchester Unitedi mban një ndër tragjeditë më të dhimbshme të sportit anglez. Më 6 shkurt 1958, skuadra po kthehej nga Beogradi, pasi kishte siguruar kualifikimin në gjysmëfinale të Kupës së Evropës ndaj Crvena Zvezdës. Avioni u ndal në Mynih të Gjermanisë për furnizim me karburant, por përpjekjet për t’u ngritur dështuan dy herë për shkak të problemeve me motorin. Në tentimin e tretë, bora dhe lluca në pistë penguan avionin të arrinte shpejtësinë e nevojshme. Si pasojë, ai doli nga pista, përplasi një gardh rrethues dhe u përplas me një ndërtesë, duke marrë flakë. Në bord ndodheshin 44 persona, përfshirë futbollistë, gazetarë dhe tifozë. Tragjedia mori jetën e 23 personave, mes tyre tetë futbollistë të skuadrës së njohur si “Busby Babes”. Portieri Harry Gregg ishte ndër ata që ndihmuan në shpëtimin e të mbijetuarve, ndërsa trajneri Matt Busby pësoi lëndime të rënda, por arriti të rikuperohej. Edhe Bobby Charlton i mbijetoi aksidentit dhe më pas vazhdoi një karrierë të jashtëzakonshme. Pavarësisht goditjes, Busby u kthye në drejtimin e skuadrës dhe nisi rindërtimin, ndërsa dhjetë vjet pas tragjedisë Manchester Unitedi fitoi për herë të parë Kupën e Evropës.
Një tjetër ditë që u kthye në tragjedi për klubin dhe tifozët është 15 prill 1989. Liverpooli luajti ndaj Nottingham Forestit në gjysmëfinalen e Kupës FA në stadiumin Hillsborough. Ndeshja e planifikuar si një moment i madh sportiv u shndërrua në një nga katastrofat më të rënda në historinë e futbollit. Shkaku kryesor lidhej me mbingarkesën jashtë stadiumit. Komandanti i policisë David Duckenfield urdhëroi hapjen e një porte të madhe hyrëse, gjë që bëri që mijëra tifozë të drejtoheshin drejt tribunave qendrore, në sektorin Leppings Lane. Aty hapësira ishte e pamjaftueshme për numrin e njerëzve. Presioni që u krijua brenda tribunës solli një shtypje fatale të tifozëve. Në total, 97 persona humbën jetën, ndërsa shumë të tjerë u lënduan. Ndeshja u ndërpre pas ngjarjeve tragjike.
Kur futbolli përplaset me fatkeqësinë dhe politika e errët
Në ditët që pasuan tragjedinë e Hillsboroughit, pati përpjekje për t’ua hedhur fajin tifozëve të Liverpoolit. U përfshinë edhe raportime të pavërteta në disa media. Hetimet e mëvonshme rrëzuan këto pretendime dhe nxorën në pah dështimet e policisë në menaxhimin e turmës. Më tej, një hetim i ri në vitin 2016 arriti në përfundimin se tifozët ishin vrarë në mënyrë të paligjshme. Që nga ajo kohë, tragjedia mbetet një plagë e hapur si për klubin, ashtu edhe për familjet e viktimave.
Edhe në periudha të tjera historike, Barcelona ka përjetuar goditje që shkojnë përtej vijës së bardhë. Në vitet 1930, trazirat politike në Spanjë ndikuan drejtpërdrejt edhe te klubi. Një nga ngjarjet më të rënda ishte vrasja e presidentit Josep Sunyol. Ai ishte zgjedhur në krye të Barcelonës në korrik të vitit 1935 dhe, përtej rolit në futboll, ishte edhe përfaqësues politik i së majtës republikane katalanase. Pas shpërthimit të Luftës Civile Spanjolle në vitin 1936, Sunyol udhëtoi drejt Madridit. Gjatë rrugës, automjeti i tij hyri në një territor të kontrolluar nga forcat besnike të Francisco Francos. Pasi u identifikua si figurë republikane, ai u ekzekutua pa gjyq më 6 gusht 1936. Në historinë e Barcelonës, Sunyol njihet si “presidenti martir”. Klubi e ka përkujtuar ndër vite, përfshirë edhe përmes një memoriali në vendin ku u vra. Paqëndrueshmëria politike dhe financiare ndikoi rëndë te Barcelona: gjatë viteve 1930, klubi nuk arriti të fitonte titullin e La Ligës apo Kupën e Mbretit. Në vitin 1937, një grup i organizuar nga punonjësit e klubit mori disa futbollistë në një turne në Shtetet e Bashkuara dhe Meksikë. Të ardhurat nga ky udhëtim ndihmuan në përmirësimin e gjendjes financiare dhe në shmangien e një krize edhe më të madhe.
Ndikimi i ideologjive dhe reprezalive politike nuk la jashtë as Bayern Munichun. Pas ardhjes në pushtet të Adolf Hitlerit dhe Partisë Naziste në vitin 1933, klubi hyri në një periudhë të errët. Bayern kishte fituar titullin e parë të kampionit të Gjermanisë në vitin 1932, nën drejtimin e presidentit hebre Kurt Landauer dhe trajnerit Richard Kohn. Por ngritja e regjimit nazist solli ndryshime të mëdha. Landauer u detyrua të largohej nga posti i presidentit dhe më vonë u burgos në një kamp përqendrimi. Për shkak të lidhjeve të tij me komunitetin hebre, Bayerni u etiketua nga nazistët si “Judenklub”, që do të thotë “klub hebre”. Kjo ishte vetëm një pjesë e ndikimit që regjimi nazist pati mbi klubet dhe figurat e lidhura me to.
Siç tregon rrjedha e historive të Manchester Unitedit, Liverpoolit, Barcelonës dhe Bayern Munichut, futbolli evropian ka kaluar edhe nëpër situata ku tragjedia njerëzore, skandalet dhe përplasjet politike kanë ndikuar drejtpërdrejt mbi ekipet më të njohura. Këto periudha janë kujtuar jo vetëm për rezultatin në ndeshje, por edhe për njerëzit që u prekën, vendimet që ndryshuan rrjedhën e fatit të klubit dhe mësimet që mbetën të skalitura në kohë.
Botuar fillimisht në Telegrafi
