Sot, më 10 qershor, bëhet përkulje me respekt para një prej datave më të rëndësishme në historinë e kombit shqiptar. Kjo ditë shënon vitin 1878, kur në Prizrenin historik u themelua Lidhja Shqiptare e Prizrenit. Lëvizja që nisi në atë kohë u kthye në një nga momentet kyçe të historisë sonë, duke mbledhur energji politike dhe qytetare rreth idesë së mbrojtjes së të drejtave dhe identitetit kombëtar.
Ngjarjet e mëvonshme dëshmojnë se rezistenca dhe përkushtimi ndaj së ardhmes së përbashkët nuk u shuan pas themelimit të Lidhjes. Në 28 nëntor 1912, në Vlorë, një fjalë u bë flamur. Po ajo zemër, siç shfaqet në rrëfimet historike që i kanë dhënë kuptim simbolik kësaj dite, mbeti e ndarë mes sakrificës dhe sfidave të mëdha që shoqëruan periudhat pasuese.
Në vijim të kësaj vije historike, 10 qershori 1999 lidhet me një kapitull tjetër të rëndësishëm: në Kumanovë, guri u vendos, ndërsa stuhia kapitulloj. Ndërsa liria mori rrugë të sigurt drejt instalimit të një realiteti të ri, për shumë familje dhe breza që e prisnin atë prej vitesh. Kështu, data 10 qershor mbetet një pikë bashkimi ndërmjet proceseve të ndryshme, nga ngjarjet e largëta të shekullit XIX deri te kthesat e fundit të historisë së Kosovës.
Në të njëjtën frymë kujtese dhe vlerësimi të trashëgimisë, institucionet kulturore vazhdojnë të sjellin aktivitete të dedikuara për ngjarjet që formësuan historinë. Në këtë kontekst, Biblioteka Kombëtare e Kosovës “Pjetër Bogdani” ka njoftuar hapjen e një ekspozite fotodokumentare me rastin e shënimit të Ditës së Çlirimit të Kosovës. Ekspozita titullohet “KFOR and Kosovo +25” dhe synon të sjellë rrëfime vizuale mbi periudhën pasqyruese të atyre ngjarjeve.
Foto-dokumentet në ekspozitë krijojnë një udhëtim përmes pamjeve dhe dëshmive, duke ndihmuar publikun të kuptojë më mirë kohën kur u sollën ndryshime të mëdha. Në mesin e materialeve që shoqërojnë këtë lloj nismash përmenden edhe përpjekjet për të ruajtur dëshmitë e rrugëtimit historik, me fokus të veçantë te përjetimet e njerëzve gjatë viteve të vështira. Për shembull, nga kjo e mërkura, nga Stacioni i Trenit në Prishtinë, do të jetë i hapur Muzeu i Eksodit ‘99, i cili sjell rrëfime dhe pamje mbi dëbimin masiv të qytetarëve gjatë vitit 1999.
10 qershori bashkon rrugëtimin historik drejt lirisë
Brenda vagonit të muzeut, të ruajtura janë 48 intervista, të cilat mbajnë zërin e atyre që e kanë kaluar drejtpërdrejt atë periudhë. Ekspozita dhe muzeu, secila në mënyrën e vet, e plotësojnë njëra-tjetrën në narrativën e kujtesës, duke i dhënë publikut mundësinë të shohë dhe të dëgjojë dëshmi të mbledhura me kujdes për të mos u harruar. Kështu, data 10 qershor nuk lidhet vetëm me një ditë në kalendar, por edhe me zinxhirin e ngjarjeve që tregojnë se si shoqëria i ndërton kuptimet e lirisë.
Ndërkohë, kujtesa historike shoqërohet edhe me reflektime kulturore dhe nisma të ndryshme në fusha të tjera. Aktivitete të organizuara në biblioteka, programe të shënimit të jubileve dhe botime që prekin tema të historisë e kulturës, ndihmojnë në ruajtjen e lidhjes mes së kaluarës dhe brezave të rinj. Në këtë mënyrë, 10 qershori mbetet një rast për të rikujtuar themelet e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, flamurin e 28 nëntorit 1912 në Vlorë dhe kthesën e vitit 1999, kur në Kumanovë “guri u vendos”. Përtej simboleve, kjo datë mban brenda saj një mesazh të qartë: liria dhe identiteti ndërtohen përmes sakrificës dhe qëndresës.
Botuar fillimisht në Bota Sot
